Cukrzyca typu 2

15. 11. 14
Odsłony: 4764


Autor: Dominika Zimny

Co to jest cukrzyca? Dlaczego mówi się o typach cukrzycy?


Pojęcie cukrzyca obejmuje grupę chorób metabolicznych, w których dochodzi do przewlekłego zaburzenia przemiany węglowodanów, tłuszczów i białek. Wspólnym objawem dla wszystkich typów cukrzycy jest hiperglikemia (podwyższony poziom cukru we krwi), spowodowana niedostatecznym wydzielaniem lub nieprawidłowym działaniem insuliny.
Ze względu na przyczynę wyróżniamy:

  • cukrzycę typu pierwszego, spowodowaną niszczeniem komórek produkujących insulinę - komórek beta trzustki,
  • cukrzycę typu drugiego, związaną głównie z otyłością i małą aktywnością fizyczną,
  • oraz cukrzycę ciążową.

Jest jeszcze wiele innych przyczyn cukrzycy, takich jak defekty genetyczne, wady wrodzone czy zakażenia.


Czy cukrzyca to częsta choroba? Kto najczęściej na nią choruje?


Cukrzyca należy do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że co 5 sekund na świecie stwierdzany jest nowy przypadek tej choroby. Obecnie na całym świecie choruje około 230 milionów osób, a w roku 2030 będzie około 360 milionów diabetyków.
Chorobowość zwiększa się wraz z wiekiem i dotyczy najczęściej osób w  średnim wieku: od 45 do 65 roku życia. W krajach rozwijających się cukrzyca dotyczy coraz młodszych pacjentów.
W Polsce żyje około 1,5 miliona osób, u których wykryto cukrzycę. Chorych jest jednak więcej, bo około 50% pacjentów nie wie o swojej chorobie.

Jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania?


Cukrzyca typu 2 należy do chorób, w których powstawaniu istotne znaczenie mają czynniki środowiskowe. Pod pojęciem czynników środowiskowych kryje się styl życia, dieta, aktywność fizyczna czy występowanie choroby w rodzinie. Wszystkie osoby, u których stwierdza się choć jeden z czynników predysponujących do rozwoju cukrzycy zaliczane są do grupy ryzyka wystąpienia tej choroby.  
Do grupy ryzyka wystąpienia cukrzycy zaliczamy osoby, u których występuje:


Jakie są początkowe objawy cukrzycy?


Cukrzyca typu 2 jest chorobą o podstępnym początku. Początkowe objawy albo nie występują, albo są ignorowane przez pacjenta. Objawy, które mogą sugerować cukrzycę to:

  • wzmożone pragnienie,
  • wielomocz (zwiększenie ilości wydalanego moczu),
  • osłabienie i senność,
  • spadek masy ciała,
  • pojawienie się na skórze zmian ropnych,
  • stany zapalne narządów moczowo – płciowych.

Wymienione objawy nie są charakterystyczne dla cukrzycy, mogą występować w wielu jednostkach chorobowych albo stanach przemęczenia organizmu. Dlatego często są przez pacjentów bagatelizowane.
Nie ma objawów, nie ma choroby? Zdecydowanie nie! Już od samego początku, również w okresie bezobjawowym, w organizmie chorego zachodzi wiele negatywnych zmian. Rozwijająca się hiperglikemia i insulinooporność stopniowo postępują. Szybkie wykrycie cukrzycy i jej leczenie ma olbrzymie znaczenie – zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy, a przez to poprawia komfort życia pacjenta.


Kiedy należy zacząć regularne kontrolowanie poziomu cukru we krwi? Jak często to robić?


Badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy polega na oznaczeniu glikemii w próbce krwi na czczo (czyli 8 – 14 godzin po ostatnim posiłku). Takie badanie powinna wykonywać co 3 lata każda osoba po 45 roku życia.  
Osoby z grup ryzyka powinny wykonywać badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy raz w roku niezależnie od wieku.

Jakie inne badania wykonuje się żeby zdiagnozować cukrzycę?


Glikemia przygodna, czyli oznaczenie stężenia glukozy w próbce krwi pobranej o dowolnej porze. Wynik > 200 mg/dl pozwala na rozpoznanie cukrzycy, gdy występują objawy. Glikemia przygodna często jest wykorzystywana do rozpoznawania cukrzycy typu 1. W cukrzycy typu 2 typowe objawy oraz hiperglikemia nie narastają w tak gwałtowny sposób.
Podstawowe badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy to oznaczenie glikemii na czczo w próbce krwi. Prawidłowy wynik tego badania to 70 – 99 mg/dl. Wynik niższy oznacza hipoglikemię. Natomiast glikemia na czczo powyżej 100 mg/dl  jest wskazaniem do wykonania doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT – oral glucose tolerance test).
Doustny test tolerancji glukozy polega na podaniu pacjentowi 75 g glukozy. Wykonuje się oznaczenie glikemii na czczo oraz w 120 minucie. Jak do OGTT powinien przygotować się pacjent?

  • Pacjent powinien być na czczo, czyli 8-14 godzin po ostatnim posiłku.
  • Dieta przez 3 dni poprzedzające badanie powinna być normalną dietą pacjenta, nie należy wprowadzać ograniczenia spożycia węglowodanów.
  • Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na wynik testu.

Prawidłowy wynik testu - glikemia w 120 minucie powinna być niższa niż 140 mg/dl.


Od czego zaczyna się leczenie cukrzycy typu 2? Na czym ono polega?


Leczenie cukrzycy typu 2 to złożony proces. Bardzo ważna jest edukacja pacjentów. Ma ona podstawowe znaczenie w procesie terapeutycznym. Bez zrozumienia istoty cukrzycy chory nie będzie w stanie podjąć świadomej współpracy z lekarzem. A to właśnie współpraca na poziomie lekarz – pacjent odgrywa olbrzymią rolę w walce z cukrzycą.
Kolejnym istotnym krokiem jest leczenie niefarmakologiczne, czyli odpowiednia dieta oraz wysiłek fizyczny. Aby prawidłowo kontrolować chorobę niezbędna jest normalizacja masy ciała, którą można osiągnąć jedynie poprzez regularny i dopasowany do możliwości chorego wysiłek fizyczny oraz modyfikację diety.
Leczenie farmakologiczne powinno być zawsze dobrane do konkretnego pacjenta, w zależności od zaawansowania jego choroby, możliwości przyjmowania leków i istniejących powikłań. Często leczenie cukrzycy typu 2 rozpoczyna się od leków doustnych, przede wszystkim metforminy. Leki doustne działają wtedy, gdy u chorego produkcja insuliny w trzustce jest tylko obniżona. Natomiast, gdy z powodu postępu choroby komórki beta trzustki przestały produkować ten istotny hormon niezbędne jest rozpoczęcie insulinoterapii. Moment włączenia insuliny u pacjenta z cukrzycą typu 2 powinien być ustalony przez lekarza i pacjenta, ale nie powinien być opóźniany . Terapia insuliną wymaga od chorego dyscypliny i regularnych kontroli glikemii oraz diety, ale włączona w odpowiednim momencie spowalnia powstawanie powikłań.

Czym grozi nieleczona cukrzyca? Jak szybko mogą pojawić się powikłania?


Zmiany w organizmie pod wpływem hiperglikemii zaczynają pojawiać się od samego początku choroby, gdy pacjent jeszcze nie wie, że cierpi na cukrzycę. Dlatego niezwykle ważne jest regularne kontrolowanie glikemii u wszystkich po 45 roku życia.
Cukrzyca wpływa na cały organizm, ale przede wszystkim uszkadza:

NERKI – nefropatia cukrzycowa
Z upływem czasu może doprowadzić do schyłkowej niewydolności nerek i wymagać dializoterapii. Odpowiednio wczesne jej wykrycie i optymalne leczenie cukrzycy pozwala spowolnić przebieg choroby.

SIATKÓWKA OKA – retinopatia cukrzycowa
Uszkodzenie naczyń siatkówki oka wymaga regularnego monitorowania przez okulistę. Wczesne wykrycie jest warunkiem spowolnienia postępującego uszkodzenia siatkówki. Bardzo ważne u chorych z retinopatią jest prawidłowe wyrównanie cukrzycy oraz leczenie nadciśnienia tętniczego. Nieleczona retinopatia może doprowadzić co całkowitej utraty wzroku.

ZESPÓŁ STOPY CUKRZYCOWEJ
Z powodu zmian w nerwach i naczyniach kończyn dolnych u chorych z cukrzycą dochodzi do zaburzeń czucia i prawidłowego odżywienia tkanek. Prowadzi to do powstawania zakażeń, owrzodzeń, a nawet martwicy. Zmiany zwykle zaczynają się od zakażeń lub małych owrzodzeń, z czasem proces postępuje. Regularne oglądanie stóp przez samego pacjenta, ale przede wszystkim przez lekarza, pozwala na wczesne wykrycie zmian, gdy są one stosunkowo łatwe do leczenia. Gdy proces jest zaawansowany wygojenie zmian może być bardzo trudne lub niemożliwe.

Czas pojawienia się powikłań u każdego pacjenta może być inny. Przy odpowiednim leczeniu powikłania mogą nie pojawić się wcale. Dodatkowo, w cukrzycy typu 2 trudno jest precyzyjnie określić moment zachorowania, gdyż zmiany zachodzą wolno, a pacjent jest diagnozowany gdy choroba trwa już od jakiegoś czasu. Najważniejsze dla pacjenta jest to, że odpowiednio wczesne wykrycie choroby i jej leczenie może zapobiec tak poważnym powikłaniom jak utrata wzroku czy niewydolność nerek.


Czy aktywność fizyczna mi pomoże? Jak zacząć żeby sobie nie zaszkodzić?


Tak, systematyczna aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych form terapii w cukrzycy typu 2. Po pierwsze pomaga zmniejszyć masę ciała. Ma to dobroczynne skutki nie tylko w leczeniu cukrzycy, ale też chorób sercowo – naczyniowych czy nadciśnienia tętniczego (choroby te bardzo często współwystępują u tego samego pacjenta). Oprócz tego wysiłek fizyczny pomaga zmniejszyć insulinooporność tkanek – ta sama ilość insuliny wyprodukowana przez trzustkę bądź podana podskórnie zadziała lepiej.
Podstawowe znaczenie ma systematyczność wysiłku fizycznego. Diabetyk powinien włączyć aktywność ruchową do swojego codziennego planu dnia, optymalnie ok. 30-45 minut dziennie. Wysiłek powinien być umiarkowany, dobrze zacząć od spacerów czy nordic walking. Ważne jest odpowiednie przygotowanie do wysiłku – lekka rozgrzewka, trwająca kilka minut, oraz lekkie ćwiczenia na zakończenie wysiłku.

Jak mogę kontrolować przebieg choroby i skuteczność leczenia?


Sposób monitorowania cukrzycy zależy od sposobu leczenia.  Podstawowe znaczenie ma monitorowanie glikemii.

Skrócony profil glikemii to 4 oznaczenia glikemii w ciągu doby; rano na czczo i 90 – 120 min po każdym głównym posiłku

Pełny dobowy profil glikemii to oznaczenie glikemii:

  • Rano na czczo (1 oznaczenie)
  • Przed każdym głównym posiłkiem (3 oznaczenia)
  • 90 – 120 min po każdym głównym posiłku (3 oznaczenia)
  • Przed snem (1 oznaczenie)
  • O 24.00 (1 oznaczenie)
  • W nocy między 2.00 a 4.00 (1 oznaczenie)

Pomiar hemoglobiny glikowanej (HbA1c) pozwala na ocenę wyrównania cukrzycy w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
Dodatkowo bardzo ważne jest regularne badanie diabetyków pod kątem powikłań:

  • Nefropatii: raz w roku badanie ogólne moczu, wydalanie albumin z moczem, jonogram, stężenie kreatyniny w surowicy,
  • Retinopatii: raz w roku kontrola okulistyczna,
  • Zespołu stopy cukrzycowej: kontrola przy każdej wizycie u lekarza.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry