Cukrzyca typu 1

17. 07. 11
Odsłony: 596


Autor: Przemysław Zarzeczny

Co to jest cukrzyca? Dlaczego mówi się o typach cukrzycy?


Pojęcie cukrzyca obejmuje grupę chorób metabolicznych, w których dochodzi do przewlekłego zaburzenia przemiany węglowodanów, tłuszczów i białek. Wspólnym objawem dla wszystkich typów cukrzycy jest hiperglikemia (podwyższony poziom cukru we krwi), spowodowana niedostatecznym wydzielaniem lub nieprawidłowym działaniem insuliny.
Ze względu na przyczynę wyróżniamy:

  • cukrzycę typu pierwszego, spowodowaną niszczeniem komórek produkujących insulinę - komórek beta trzustki,
  • cukrzycę typu drugiego, związaną głównie z otyłością i małą aktywnością fizyczną,
  • oraz cukrzycę ciążową.

Jest jeszcze wiele innych przyczyn cukrzycy, takich jak defekty genetyczne, wady wrodzone czy zakażenia.


Czy cukrzyca to częsta choroba? Kto najczęściej na nią choruje?


Cukrzyca należy do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że co 5 sekund na świecie stwierdzany jest nowy przypadek tej choroby. Obecnie na całym świecie choruje około 230 milionów osób, a w roku 2030 będzie około 360 milionów diabetyków.

Cukrzyca typu 1 stanowi około 10% wszystkich typów cukrzycy. Początek zachorowania przypada na lata młodzieńcze, zwykle chorobę stwierdza się między 10 a 14 rokiem życia.


Jakie są przyczyny zachorowania?


Cukrzyca typu 1 wynika z procesu autoimmunologicznego, w którym nieprawidłowe przeciwciała niszczą komórki beta trzustki - w warunkach prawidłowych komórki te odpowiedzialne są za produkcję insuliny. Niszczenie komórek produkujących insulinę zachodzi na drodze trzech powiązanych ze sobą mechanizmów:

  • predyspozycji genetycznej - podłoże to jest istotnym czynnikiem dla produkcji nieprawidłowych przeciwciał,
  • procesu autoimmunologicznego - autoprzeciwciała odpowiadają za niszczenie komórek produkujących insulinę,
  • czynników środowiskowych, które aktywują reakcje immunologiczne.

Cukrzyca typu pierwszego jest jedną z wielu chorób, które powstają w wyniku procesu autoimmunologicznego. Do grupy tej należą także m.in.: choroba Hashimoto, reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba trzewna.


Jakie są początkowe objawy cukrzycy 1?


Objawy cukrzycy typu 1 pojawiają się u dzieci, a ich charakter jest zazwyczaj nagły. Często pierwszymi oznakami zaburzeń węglowodanowych są kwasica lub śpiączka ketonowa - dwa bardzo poważne stany.

Inne objawy cukrzycy mogą pojawiać się stopniowo, narastając w przeciągu kilku lub kilkunastu tygodni (od 4 do 12). Należą do nich:

  • wzmożone pragnienie - polidypsja,
  • wielomocz - poliuria,
  • senność,
  • chudnięcie,
  • skłonność do infekcji.


Kiedy należy zacząć regularne kontrolowanie poziomu cukru we krwi? Jak często to robić?


Badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy polega na oznaczeniu glikemii w próbce krwi na czczo (czyli 8 – 14 godzin po ostatnim posiłku). Takie badanie powinna wykonywać co 3 lata każda osoba po 45 roku życia.  
Osoby z grup ryzyka powinny wykonywać badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy raz w roku niezależnie od wieku.

Jakie inne badania wykonuje się żeby zdiagnozować cukrzycę?


Glikemia przygodna, czyli oznaczenie stężenia glukozy w próbce krwi pobranej o dowolnej porze. Wynik > 200 mg/dl pozwala na rozpoznanie cukrzycy, gdy występują objawy. Glikemia przygodna często jest wykorzystywana do rozpoznawania cukrzycy typu 1. W cukrzycy typu 2 typowe objawy oraz hiperglikemia nie narastają w tak gwałtowny sposób.
Podstawowe badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy to oznaczenie glikemii na czczo w próbce krwi. Prawidłowy wynik tego badania to 70 – 99 mg/dl. Wynik niższy oznacza hipoglikemię. Natomiast glikemia na czczo powyżej 100 mg/dl  jest wskazaniem do wykonania doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT – oral glucose tolerance test).
Doustny test tolerancji glukozy polega na podaniu pacjentowi 75 g glukozy. Wykonuje się oznaczenie glikemii na czczo oraz w 120 minucie. Jak do OGTT powinien przygotować się pacjent?

  • Pacjent powinien być na czczo, czyli 8-14 godzin po ostatnim posiłku.
  • Dieta przez 3 dni poprzedzające badanie powinna być normalną dietą pacjenta, nie należy wprowadzać ograniczenia spożycia węglowodanów.
  • Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na wynik testu.

Prawidłowy wynik testu - glikemia w 120 minucie powinna być niższa niż 140 mg/dl.


Jak leczy się cukrzycę typu 1?


Leczenie cukrzycy typu pierwszego jest oparte na insulinoterapii, która uzupełnia brakujący w organizmie hormon. Początkowe etapy leczenia insuliną zwykle mają miejsce podczas hospitalizacji.Terapia insuliną wymaga od chorego dyscypliny i regularnych kontroli glikemii oraz diety, ale włączona w odpowiednim momencie spowalnia powstawanie powikłań.

Drugim filarem leczenia cukrzycy typu 1 jest stosowanie właściwej diety opartej na wymiennikach węglowodanowych (WW). Podstawa tej metody jest podawanie insuliny przed posiłkiem proporcjonalnie do ilości węglowodanów, które zawiera danie. Jeden wymiennik węglowodanowy (1 WW) to 10g węglowodanów przyswajalnych. Liczenie zawartości węglowodanów w posiłkach jest zajęciem początkowo trudnym i żmudnym, ale podstawowym dla uzyskania pożądanych efektów terapii.


Czym grozi nieleczona cukrzyca? Jak szybko mogą pojawić się powikłania?


Zmiany w organizmie pod wpływem hiperglikemii zaczynają pojawiać się od samego początku choroby, gdy pacjent jeszcze nie wie, że cierpi na cukrzycę. Dlatego niezwykle ważne jest regularne kontrolowanie glikemii u wszystkich po 45 roku życia.
Cukrzyca wpływa na cały organizm, ale przede wszystkim uszkadza:

NERKI – nefropatia cukrzycowa
Z upływem czasu może doprowadzić do schyłkowej niewydolności nerek i wymagać dializoterapii. Odpowiednio wczesne jej wykrycie i optymalne leczenie cukrzycy pozwala spowolnić przebieg choroby.

SIATKÓWKA OKA – retinopatia cukrzycowa
Uszkodzenie naczyń siatkówki oka wymaga regularnego monitorowania przez okulistę. Wczesne wykrycie jest warunkiem spowolnienia postępującego uszkodzenia siatkówki. Bardzo ważne u chorych z retinopatią jest prawidłowe wyrównanie cukrzycy oraz leczenie nadciśnienia tętniczego. Nieleczona retinopatia może doprowadzić co całkowitej utraty wzroku.

ZESPÓŁ STOPY CUKRZYCOWEJ
Z powodu zmian w nerwach i naczyniach kończyn dolnych u chorych z cukrzycą dochodzi do zaburzeń czucia i prawidłowego odżywienia tkanek. Prowadzi to do powstawania zakażeń, owrzodzeń, a nawet martwicy. Zmiany zwykle zaczynają się od zakażeń lub małych owrzodzeń, z czasem proces postępuje. Regularne oglądanie stóp przez samego pacjenta, ale przede wszystkim przez lekarza, pozwala na wczesne wykrycie zmian, gdy są one stosunkowo łatwe do leczenia. Gdy proces jest zaawansowany wygojenie zmian może być bardzo trudne lub niemożliwe.

Czas pojawienia się powikłań u każdego pacjenta może być inny. Przy odpowiednim leczeniu powikłania mogą nie pojawić się wcale. Dodatkowo, w cukrzycy typu 2 trudno jest precyzyjnie określić moment zachorowania, gdyż zmiany zachodzą wolno, a pacjent jest diagnozowany gdy choroba trwa już od jakiegoś czasu. Najważniejsze dla pacjenta jest to, że odpowiednio wczesne wykrycie choroby i jej leczenie może zapobiec tak poważnym powikłaniom jak utrata wzroku czy niewydolność nerek.


Jak mogę kontrolować przebieg choroby i skuteczność leczenia?


Sposób monitorowania cukrzycy zależy od sposobu leczenia.  Podstawowe znaczenie ma monitorowanie glikemii.

Skrócony profil glikemii to 4 oznaczenia glikemii w ciągu doby; rano na czczo i 90 – 120 min po każdym głównym posiłku

Pełny dobowy profil glikemii to oznaczenie glikemii:

  • Rano na czczo (1 oznaczenie)
  • Przed każdym głównym posiłkiem (3 oznaczenia)
  • 90 – 120 min po każdym głównym posiłku (3 oznaczenia)
  • Przed snem (1 oznaczenie)
  • O 24.00 (1 oznaczenie)
  • W nocy między 2.00 a 4.00 (1 oznaczenie)

Pomiar hemoglobiny glikowanej (HbA1c) pozwala na ocenę wyrównania cukrzycy w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
Dodatkowo bardzo ważne jest regularne badanie diabetyków pod kątem powikłań:

  • Nefropatii: raz w roku badanie ogólne moczu, wydalanie albumin z moczem, jonogram, stężenie kreatyniny w surowicy,
  • Retinopatii: raz w roku kontrola okulistyczna,
  • Zespołu stopy cukrzycowej: kontrola przy każdej wizycie u lekarza.


 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry