Złamania

15. 12. 01
Odsłony: 2601


Autor: Kacper Borowiec, Przemysław Zarzeczny

Czym jest złamanie kości?


Złamanie polega na przerwaniu ciągłości tkanki kostnej oraz okostnej – tkanki pokrywającej kość. W wyniku uszkodzenia, zaburzona zostaje funkcja przyległych stawów oraz mięśni. Dodatkowo dochodzi do wylewu krwi w okolicy urazu.
Do złamania dochodzi najczęściej w wyniku zadziałania na daną kość siły większej, niż jest ona w stanie wytrzymać. Dlatego złamania częściej występują u osób starszych, które z racji wieku lub innych chorób (np. osteoporoza) posiadają mniej wytrzymałe kości.

Jaka jest różnica pomiędzy złamaniem a pęknięciem kości?


Złamanie możemy podzielić na zupełne lub niezupełne, które potocznie nazywamy pęknięciem. Złamanie zupełne polega na całkowitym przerwaniu ciągłości tkanki kostnej. W wyniku urazu powstaje szczelina, a jej brzegi nie łączą się. Niecałkowite przerwanie kości charakteryzuje złamanie niezupełne, które często nazywamy pęknięciem. W tym typie uszkodzenia, jedynie część przekroju kości ulega przerwaniu.
Szczególnym rodzajem złamania niezupełnego jest złamanie podokostnowe, które często określa się jako „złamanie zielonej gałązki”. Występuje ono zwykle u dzieci, a polega na przerwaniu kości bez uszkodzenia okostnej – tkanki pokrywającej kość.

Jak powstaje złamanie kości?


Osłabieniu tkanki kostnej sprzyja wiele czynników. Należą do nich:

  • niewłaściwa dieta uboga w składniki mineralne,
  • siedzący tryb życia,
  • wiek
  • oraz płeć.

Na złamania najbardziej narażone są dzieci oraz osoby starsze, szczególnie płci żeńskiej (przyczynę omówiono niżej). Samo złamanie powstaje na skutek zadziałania siły kilkukrotnie większej od tej, którą tkanka jest w stanie zamortyzować. Takie przeciążenie przerywa wiązania występujące w mikrostrukturze kości, makroskopowo nazywane jest złamaniem.


Czym różni się złamanie otwarte od zamkniętego?


Złamanie może występować z przemieszczeniem elementów kostnych i jednoczesnym przerwaniem ciągłości skóry w miejscu urazu, co nazywamy złamaniem otwartym. Jest ono szczególnie niebezpieczne, ponieważ kości uszkadzają wszystkie tkanki na swojej drodze. Stan ten może skutkować silnym krwotokiem lub późniejszym niedowładem, powstałym na skutek uszkodzenia nerwu. Złamanie otwarte stwarza ponadto ryzyko zakażenia oraz wynikających z tego licznych powikłań, mogących prowadzić nawet (w przypadku kończyn) do amputacji chorobowo zajętej części.
Złamanie zamknięte przebiega bez naruszenia ciągłości skóry. Występuje ono z przemieszczeniem lub bez niego. Przemieszczenie polega na nieprawidłowym ustawieniu elementów kostnych względem siebie. Podobnie jak w złamaniu otwartym, ostre krawędzie kostne mogą uszkodzić nerwy lub naczynia.

Czy złamanie zamknięte wymaga leczenia szpitalnego?


Złamanie otwarte, z uwagi ciężkość urazu, wydaje się oczywistą sytuacją do pilnej konsultacji z lekarzem. Wszystkie urazy ortopedyczne, w których odczuwamy silny ból (szczególnie bardziej nasilony, jak podczas zwykłego stłuczenia), powinien obejrzeć lekarz. Dolegliwości bólowe mogą wskazywać na stłuczenie, zwichnięcie lub złamanie. W różnicowaniu takich urazów niezbędne jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego (RTG).

 

Pamiętając, że złamania mogą powodować poważne powikłania takie jak np. silne krwawienia lub niedowład, należy skonsultować je ze specjalistą. Każde przerwanie ciągłości tkanki kostnej powinno być zbadane przez chirurga lub ortopedę.

Złamań nie wolno lekceważyć licząc na samoistne zrośnięcie. Owszem, kości zrastają się same, lecz jeśli znajdują się w złym ułożeniu, zrobią to nieprawidłowo.
Konsekwencją nieprawidłowego zrostu może być:

  • wada postawy,
  • przewlekły ból w miejscu złamania,
  • utrata funkcjonalności kończyny.

Nie tylko więc złamanie, ale każdy większy wypadek wymaga pilnej konsultacji z lekarzem, a tym samym wizyty w szpitalu.


Jak diagnozuje się złamanie?


Przy każdym podejrzeniu złamania wykonuje się zdjęcie rentgenowskie (RTG), na podstawie którego ocenia się miejsce uszkodzenia oraz ułożenie elementów kostnych względem siebie. Badanie jest szybkie i bezpieczne, dlatego należy do złotego standardu diagnostyki złamań.

Kobiety w ciąży muszą bezwzględnie poinformować lekarza oraz technika przed wykonaniem badania RTG! Naświetlanie promieniami X (rentgenowskimi) w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że istnieją tzw. „wskazania życiowe”.


Jakie są sposoby leczenia złamań?


Leczenie złamań polega na ułatwieniu prawidłowego zrastania się kości oraz rehabilitacji uszkodzonej części ciała. Wybór właściwego postępowania terapeutycznego jest uzależniony od wielu czynników, między innymi od miejsca urazu oraz charakteru złamania.
Złamania można leczyć:

  • przez zastosowanie opatrunku gipsowego,
  • unieruchomienie złamania wraz z okolicznymi mięśniami i stawami, bez wykorzystania opatrunku gipsowego,
  • operacyjnie.

Złamania proste, bez odłamów i o równych krawędziach, leczy się najczęściej przy pomocy usztywnienia złamanej kości.
Złamania otwarte lub przemieszczone wymagają leczenia chirurgicznego. Zabieg operacyjny pozwala na ustawienie elementów kostnych w odpowiedniej pozycji względem siebie. Czasami wykorzystuje się instrumenty ortopedyczne (np. pręty lub śruby), które stabilizują złamane elementy kostne.


Które złamania są szczególnie niebezpieczne?


Do najniebezpieczniejszych złamań należą urazy w obrębie czaszki oraz kręgosłupa. Uszkodzenie tych okolic jest szczególnie niebezpieczne z uwagi na sąsiedztwo ważnych struktur układu nerwowego – mózgu lub rdzenia kręgowego.
Do poważnych urazów należą złamania żeber. Podczas poważnego uszkodzenia tych struktur może dojść do wtórnego uszkodzenia płuc lub serca. Do szczególnie niebezpiecznych złamań należą jeszcze: złamanie obojczyka, kości ramiennej, miednicy oraz kości udowej. W ich bliskim sąsiedztwie przebiegają ważne nerwy i dużej średnicy naczynia.

Czym jest osteoporoza?


Osteoporoza jest chorobą kości, która charakteryzuje się:

  • ubytkiem masy kostnej,
  • zmniejszeniem gęstości kości
  • oraz przebudową szkieletu.

Zmiany te sprawiają, że kości stają się słabsze i bardziej kruche. Szkielet traci swoją naturalną wytrzymałość, przez co niewielki uraz może doprowadzić do złamania. Czytaj więcej…


Jak mogę zapobiegać złamaniom?


Ciężko jest zapobiegać złamaniom, ponieważ powstają zwykle na skutek wypadku. W profilaktyce urazów można uwzględnić kilka ważnych elementów:

  • osoby uprawiające sport powinny zadbać o właściwą ochronę ciała przez stosowanie dostosowanych ochraniaczy – ich rodzaj zależy od typu uprawianego sportu,
  • osoby starsze, które mają trudności w poruszaniu się, podczas chodu powinny wspomagać się laską, kulami ortopedycznymi lub chodzikiem,
  • każdy powinien zwracać uwagę na stopień wysiłku i brać pod uwagę, czy przy jego wykonywaniu nie naraża się na złamanie kości.

Tkankę kostną można wzmocnić dbając o właściwą dietę, wzbogaconą w produkty zawierające wapń. Istotną rolę w jego wchłanianiu odgrywa witamina D.


Czym skutkuje niedobór witaminy D?


Witamina D to rozpuszczalna w tłuszczach substancja, która ułatwia wchłanianie wapnia z pokarmu oraz jego wbudowywanie do kości. Jej niedobór w organizmie zdarza się rzadko, jednak jeśli już wystąpi, może objawiać się nieprawidłowościami w budowie kości, np. krzywicą kości lub też zaburzeniami przewodnictwa nerwowego. Wszystkie te objawy nie są powodowane przez sam niedobór witaminy D, ale przez obniżony poziom wapnia w organizmie. Farmakologiczna suplementacja witaminy D nie jest konieczna. Wystarczy spędzać odpowiednią ilość czasu na dworze (bez filtra UV). Już kilkanaście minut dziennie spędzonych na powietrzu, wystarcza do wytworzenia odpowiedniej ilości witaminy D.

W określonych wypadkach lekarz może zalecić dodatkową suplementację witaminy D i/lub wapnia. W każdym przypadku należy przestrzegać zaleceń lekarza. Podaż wapnia można ponadto zwiększyć dbając o właściwą dietę.


Kiedy zacząć dbać o kości?


O szkielet należy dbać od pierwszych dni życia, jednak w sposób zdrowy i rozsądny! Codzienne spacery z dzieckiem na świeżym powietrzu oraz właściwa dieta matki i dziecka stanowią podstawę higieny kośćca. W późniejszych istotną rolę odgrywa wysiłek fizyczny, który zawsze powinien być połączony z właściwą podażą wapnia i witaminy D. Podobnie osoby starsze powinny zwrócić szczególną uwagę w dbałości o szkielet.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.67 (3 Votes)


Reklama testowa
Do góry