Zwyrodnienie stawów

18. 05. 24
Odsłony: 71

Autor: Przemysław Zarzeczny

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?


Istotą choroby zwyrodnieniowej są zmiany, które upośledzają ruchomość w stawie. Nieprawidłowości powstają na skutek uszkodzenia i niewystarczającej regeneracji chrząstki, która w prawidłowych warunkach pozwala na płynną pracę powierzchni stawowych i ruch. Wraz z postępem choroby uszkodzeniu ulegają także inne części stawu, jak np. torebka stawowa, więzadła czy kość leżąca bezpośrednio pod chrząstką stawową.
Chorobę zwyrodnieniową możemy podzielić na:

  • pierwotną, której przyczyna nie jest znana, a częstość jej pojawiania się wzrasta wraz z wiekiem,
  • wtórną, która wywołana jest konkretną przyczyną, np.: wrodzonymi zaburzeniami budowy stawu, urazem, czy innymi chorobami obejmującymi staw (np. RZS – reumatoidalne zapalenie stawów).

Choroba zwyrodnieniowa stawów pogarsza jakość życia, szczególnie jeśli początek leczenia rozpoczyna się w stadium zaawansowanym.


Co to jest gonartroza albo koksartroza?


Gonartroza i koksartroza to nazwy, które dokładnie określają stawy objęte zmianami zwyrodnieniowymi. Gonartroza to inaczej choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych, a koksartroza to choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych.

Czy zwyrodnienie stawów i reumatoidalne zapalenie stawów to te same choroby?


Artroza i reumatoidalne zapalenie stawów to dwie różne choroby. Wspólną cechą tych schorzeń jest to, że w obu przypadkach chorują stawy.

Reumatoidalne zapalenie stawów związana jest ze stanem zapalnym, który początkowo obejmuje stawy (najczęściej stawy rąk i stóp). Wraz z rozwojem choroby, stan zapalny obejmuje inne narządy, m.in.: płuca, serca czy nerki. Przyczyna choroby nie jest dotychczas poznana.

Choroba zwyrodnieniowa stawów dotyczy zmian wyłącznie w obrębie stawów. Zwykle obejmuje tzw. duże stawy, czyli np. staw kolanowy czy biodrowy. W tym przypadku choroba rozwija się na skutek czynników uszkadzających stawy i powodujących ich przeciążenie.


Dlaczego stawy chorują?


Uszkodzenia chrząstek stawowych powstają na skutek działania wielu czynników – część z nich podlega naszej kontroli, a na pozostałe nie mamy wpływu. Warto jednak podkreślić, że działania profilaktyczne mogą w znacznym stopniu poprawić kondycję stawów.
Do czynników ryzyka, na które mamy wpływ należą:

  • nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko choroby zwyrodnieniowej, na skutek nadmiernego obciążenia stawów; nadmierna masa ciała najczęściej powoduje zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych,
  • czynniki zawodowe, czyli sytuacje związane z wymuszoną pozycją ciała podczas pracy, jak np. klęczenie, długotrwałe stanie, podnoszenie ciężarów czy narażenie na wibracje,
    intensywne uprawianie sportu, które wiąże się z przeciążeniem stawów – np.: podnoszenie ciężarów, bieganie czy wyczynowa jazda na rowerze,
  • osłabienie mięśni otaczających staw, które może się pojawić przy braku aktywności fizycznej,
  • uszkodzenia stawów, które nie były leczone.

Czynniki, których nie można modyfikować to:

  • wiek – ryzyko pojawienia się choroby zwyrodnieniowej stawów wzrasta wraz z wiekiem, choć nie oznacza to, że schorzenie to jest nieodłącznym elementem starzenia,
  • płeć – kobiety częściej zgłaszają dolegliwości choroby, szczególnie po okresie menopauzy,
  • czynniki genetyczne, które mają znaczenie szczególnie przy zwyrodnieniu stawów rąk i kolan; zmiany genowe powodują np. nieprawidłową budowę kolagenu.


U kogo może pojawić się zwyrodnienie stawów?


Choroba zwyrodnieniowa jest najczęstszą chorobą układu ruchu. Występuje z podobną częstością zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Objawy choroby można rozpoznać u znacznej części osób po 40 roku życia, choć zwykle dotyczy osób w wieku 50 lat i więcej. Szczególnie nasilenie objawów występuje u kobiet po okresie menopauzy.

Jakie są objawy choroby?


Objawy choroby zwyrodnieniowej bardzo często pojawiają się miedzy 40 a 60 rokiem życia. W niektórych przypadkach, np. przy długotrwałej i ciężkiej pracy fizycznej, mogą pojawić się u młodszych osób.
Ból jest jednym z najczęstszych symptomów zwyrodnienia stawów. Ból pojawia się podczas ruchu, kiedy zmieniony chorobowo staw pracuje. Zwykle największe nasilenie bólu występuje na początku ruchu. Ból nasila się w ciągu dnia i jest najbardziej odczuwalny pod wieczór.
Sztywność w stawie pojawia się najczęściej po nocnym odpoczynku lub po dłuższej przerwie od pracy. Charakteryzuje się znacznie utrudnioną ruchomością stawu, która ustępuje najczęściej po 5 – 10 minutach.
Trzeszczenia, czy inne wrażenia słuchowe mogą występować w przypadku zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych. Pojawiają się one podczas ruchu, w wyniku tarcia o siebie nierównych powierzchni stawowych.  
Ograniczenie ruchomości i zniekształcenia stawów to objawy daleko posuniętej choroby zwyrodnieniowej.

W jaki sposób lekarz stawia rozpoznanie?


Chorobę zwyrodnieniową można podejrzewać na podstawie zebranego wywiadu z pacjentem, analizy czynników ryzyka i objawów, które chory zgłasza.
Diagnozę można potwierdzić poprzez wykonanie badań obrazowych. Najczęściej do tego celu wykorzystuje się badanie rentgenowskie (RGT) stawu. Umożliwia ono zobrazowanie zmian, które charakterystyczne są dla tej choroby: np. zwężenie szpary stawowej, zagęszczenia kości położonej pod chrząstką, obecność torbieli czy wyrośli. W diagnostyce obrazowej można wykorzystać także ultrasonografię (USG), tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (MR).

Jak leczy się zwyrodnienie stawów?


Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów ma na celu poprawę komfortu życia pacjenta (poprzez złagodzenie lub usunięcie objawów choroby) oraz utrzymanie aktywnego trybu życia. Leczenie tej choroby najczęściej oparte jest na skojarzeniu rehabilitacji z leczeniem farmakologicznym.
Przy zwyrodnieniu stawów bardzo istotna jest redukcja czynników ryzyka choroby, czyli dbałość o prawidłową masę ciała i dostosowanie aktywności fizycznej do stanu zdrowia. Prawidłowo prowadzona rehabilitacja zwiększa ruchomość w obrębie zmienionego chorobowo stawu i wzmacnia otaczające go mięśnie.
Leczenie farmakologiczne oparte jest przede wszystkim na zmniejszaniu bólu, który towarzyszy chorobie. Często stosuje się także preparaty poprawiające kondycję chrząstki stawowej – leki stosowane doustne lub dostawowo.

W zaawansowanej chorobie konieczne jest leczenie chirurgiczne. Jest ono niezbędne, kiedy metody zachowawcze nie przynoszą pożądanego efektu, a choroba w dalszym ciągu ogranicza aktywność fizyczną pacjenta i powoduje ciągły, silny ból.


Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?


Obecnie nie są znane metody leczenia, które pozwalają na całkowitą odbudowę zniszczonego stawu. Choroba zwyrodnieniowa postępuje wraz z wiekiem, choć profilaktyka i redukcja czynników ryzyka może w znacznym stopniu spowolnić rozwój zmian chorobowych.

Czy można uniknąć zachorowania?


Wszystkie działania profilaktyczne, które korzystnie wpływają na kondycję stawów, zmniejszają ryzyko powstania choroby zwyrodnieniowej. Należą do nich:

  • utrzymanie prawidłowej masy ciała, lub jej redukcja w przypadku nadwagi i otyłości,
  • właściwa dbałość o aktywność fizyczną, dostosowaną do stanu zdrowia, o intensywności nieobciążającej stawy,
  • stosowanie się do zaleceń lekarskich odnośnie stosowania obuwia ortopedycznego,
  • wykonywanie pracy z zachowaniem prawidłowej postawy ciała, właściwe przenoszenie ciężarów i dbałość o przerwy od dźwigania czy pracy w wymuszonej pozycji ciała.
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry