Zespół jelita krótkiego

16. 01. 21
Odsłony: 2235


Autor: Przemysław Zarzeczny

Kiedy mówi się o zespole krótkiego jelita?


Zespół krótkiego jelita (ZKJ) dotyczy sytuacji, w której pewna część jelita cienkiego zostaje wyłączona z prawidłowego funkcjonowania. Dzieje się tak w przebiegu choroby, która uszkadza tę część przewodu pokarmowego lub na skutek zabiegu chirurgicznego. W obu przypadkach dochodzi do ograniczenia funkcjonalnej powierzchni jelita, co skutkuje upośledzeniem wchłaniania substancji odżywczych.
Trudno jest zdefiniować długość jelita cienkiego, poniżej której pojawiają się objawy choroby. Prawidłowe przyswajanie składników odżywczych zależy od wielu czynników, m.in.:

  • wieku chorego,
  • ogólnego stanu zdrowia,
  • choroby podstawowej i chorób współistniejących,
  • kondycji pozostałej części jelita.

Zespół krótkiego jelita może wystąpić u dorosłych, którzy mają <200 cm czynnego jelita cienkiego (prawidłowo odcinek ten liczy około 500 cm długości). Minimalna długość jelita, która pozwala na prowadzenie żywienia doustnego zależy od kondycji przewodu pokarmowego. Waha się ona od 150 do 60 cm jelita cienkiego.


Jak często występuje ta choroba?


ZKJ nie występuje często. Szacuje się, że w Polsce objawy występują u 20/milion osób. Wystąpienie choroby jest ściśle związane z obecnością chorób upośledzających czynność jelita cienkiego lub ingerencją chirurgiczną w tej części przewodu pokarmowego.

Jak dochodzi do skrócenia funkcjonalnej części jelita?


Zmniejszenie czynnej powierzchni jelita cienkiego może nastąpić w przebiegu choroby lub po zabiegu chirurgicznym. Do najczęstszych przyczyn chorobowych należy:

  • martwica jelita powstała na skutek zaburzonego przepływu krwi w ścianie jelita – zator, zakrzep tętniczy lub żylny,
  • choroba Leśniowskiego – Crohna,
  • nowotwór jelita,
  • popromienne zapalenie jelita
  • lub celiakia oporna na leczenie.

Zaburzenia wchłaniania może nasilić zespół rozrostu bakteryjnego [link] lub nadmiernie żywa perystaltyka przewodu pokarmowego. ZKJ może rozwinąć się po zabiegach chirurgiczne, które ograniczają długość jelita cienkiego.


Jakie są objawy ZKJ?


Obraz kliniczny ZKJ uzależniony jest od czasu trwania zaburzonego wchłaniania składników odżywczych. Do wczesnych symptomów należą:

  • uporczywe, długotrwałe biegunki,
  • odwodnienie i zaburzenia wodno-elektrolitowe,
  • kwasica metaboliczna,
  • niedobory pokarmowe,
  • niedożywienie,
  • utrata masy ciała i wyniszczenie.

Z uwagi na niedostateczne wchłanianie składników pokarmowych, u pacjentów pojawia się uczucie zmęczenia, osłabienie siły fizycznej oraz niechęć do podejmowania aktywności fizycznej.
Powikłania późne wynikają najczęściej z głębokich niedoborów różnych składników pokarmowych: wapnia, magnezu, witamin, kwasu foliowego oraz pierwiastków śladowych i innych minerałów. Do najważniejszych skutków odległych należą:


Co zrobić, kiedy pojawią się pierwsze objawy?


Zespół krótkiego jelita wymaga właściwego leczenia żywieniowego. Brak odpowiedniej terapii stanowi stan zagrożenia życia, spowodowany niedożywieniem i wyniszczeniem organizmu. W każdym przypadku ZKJ jest następstwem innej choroby, która upośledza znaczny odcinek jelita cienkiego. W każdym przypadku wystąpienia objawów ze strony układu pokarmowego, należy zgłosić się po poradę do lekarza. Do objawów alarmowych należą:

  • utrata masy ciała, szczególnie około 10% w ciągu ostatnich 3-6 miesięcy,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • czarne, smoliste stolce,
  • zaparcia, zatrzymanie wypróżnień i oddawania gazów,
  • ból jamy brzusznej.


W jaki sposób lekarz diagnozuje chorobę?


Podstawowym zadaniem lekarza jest ustalenie przyczyny, która odpowiada za zmniejszenie czynnej powierzchni jelita cienkiego. Na podstawie wywiadu chorobowego oraz badania pacjenta, lekarz rozpoznaje wstępną przyczynę – chorobę upośledzającą prace jelita lub stan po zabiegu chirurgicznym.
Wszystkie badania dodatkowe:

  • testy laboratoryjne,
  • badania endoskopowe,
  • badania radiologiczne
  • i inne

służą rozpoznaniu stanu chorego. Nie istnieje jeden protokół diagnostyczny dla KZJ. Wybór konkretnych badań dodatkowych jest ściśle związany z podejrzewaną przyczyną zaburzeń.


Na czym polega leczenie zespołu krótkiego jelita?


Leczenie pacjentów z ZKJ jest skomplikowane i wymaga doskonałej współpracy pacjenta z lekarzem i dietetykiem. Terapię zawsze należy modyfikować wraz z poprawą wchłaniania substancji odżywczych. Okresowo należy wykonywać badania umożliwiające ocenę stanu odżywienia pacjenta.
W terapii zespołu krótkiego jelita wyróżnia się trzy okresy:

  • leczenie w okresie operacyjnym – intensywne wyrównanie gospodarki wodno-elektrolitowej oraz rozpoczęcie żywienia pozajelitowego,
  • leczenie w okresie adaptacji, kiedy pozostała część jelita cienkiego podejmuje funkcję wchłaniania składników pokarmowych
  • oraz leczenie przewlekłe, zabezpieczające odpowiednie odżywienie pacjentów.


Czy chorzy z ZKJ mogą odżywiać się doustnie?


Oczywiście. Wielu pacjentów może przyjmować pokarm drogą doustną, co pozwala uniknąć przewlekłego stosowania żywienia pozajelitowego. Żywienie doustne jest szczególnie preferowane w okresie adaptacyjnym leczenia. W każdym jednak przypadku, dieta wymaga ostrożności oraz okresowej kontroli lekarskiej.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?


Z uwagi na charakter zespołu krótkiego jelita, całkowite wyleczenie choroby nie jest możliwe. Niemniej właściwa terapia umożliwia adaptację czynnej części jelita cienkiego do pełnienia właściwej funkcji. Adaptacja zależy od wielu czynników, m.in.:

  • wieku pacjenta,
  • właściwego żywienia pacjenta,
  • długości jelita cienkiego o zachowanej czynności.


Czy można zapobiegać zachorowaniu?


Nie istnieje profilaktyka ZKJ. Należy pamiętać, że jest to zespół objawów pojawiający się wtórnie do choroby, która upośledza czynność jelita cienkiego. W każdym przypadku właściwa dieta oraz aktywność fizyczna korzystnie wpływają na perystaltykę i kondycję przewodu pokarmowego.

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry