Zespół jelita drażliwego

16. 01. 21
Odsłony: 1864


Autor: Przemysław Zarzeczny

Co to znaczy, że jelito jest drażliwe?


Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) należy do grupy najczęściej występujących chorób przewodu pokarmowego. Zaburzenie to ma charakter przewlekły, a zmiany dotyczą zarówno jelita cienkiego jak i grubego. Jest to choroba czynnościowa, czyli taka, w której nie występują nieprawidłowości w budowie ściany przewodu pokarmowego.
Zespół jelita drażliwego charakteryzuje się:

  • dyskomfortem lub bólem brzucha,
  • zaburzeniami rytmu wypróżnień,
  • biegunką i zaparciami, które pojawiają się naprzemiennie.

Dodatkowo mogą wystąpić wzdęcia oraz uczucie niepełnego wypróżnienia.


U kogo może wystąpić zespół jelita drażliwego?


Zespół jelita drażliwego występuje często, dotyczy od 10% do 25% populacji. Choć tak wiele osób odczuwa dyskomfort związany z IBS, jedynie 5 – 7% pacjentów zgłasza się po poradę lekarską. Choroba rozpoczyna się zwykle w 3 lub 4 dekadzie życia. Kobiety chorują dwa razy częściej niż mężczyźni.
Zespół jelita drażliwego może występować rodzinnie, a potwierdzeniem są zmiany genetyczne, które przyczyniają się w powstawaniu tej choroby.

Jakie są przyczyny IBS?


Zespół jelita drażliwego jest złożonym problemem, na którego wystąpienie wpływa wiele czynników. Obecnie nie wyróżniono jednej przyczyny IBS, a etiologia choroby stanowi przedmiot wielu badań klinicznych. Do najważniejszych czynników predysponujących należą:

  • zaburzenia czucia trzewnego,
  • zaburzenia czynności motorycznej jelit,
  • zaburzenia czynności wydzielniczej jelit,
  • czynniki psychogenne,
  • niewłaściwa dieta,
  • czynniki genetyczne,
  • płeć i wiek pacjenta.

Silne emocje oraz stres negatywnie wpływają na pracę jelit. Trudności z rozładowaniem napięcia silnie przyczyniają się do rozwoju zespołu jelita drażliwego. Chorzy na anoreksję lub bulimię należą do grupy wysokiego ryzyka.


Czy IBS może przebiegać tylko z biegunką lub zaparciami?


Objawy IBS zależą od postaci klinicznej zespołu. Wyróżniamy cztery formy zespołu jelita drażliwego:

  • z biegunką,
  • z zaparciami,
  • mieszaną,
  • nieokreśloną.

Postać biegunkowa IBS charakteryzuje się jednym z objawów:

  • częstymi wypróżnieniami, powyżej 3 na dobę,
  • luźną lub wodnistą konsystencją stolca,
  • nagłym uczuciem parcia na stolec,
  • kurczowymi bólami brzucha,
  • uczuciem przelewania się treści w brzuchu.

Postać z zaparciami cechuje się:

  • zmniejszeniem częstości wypróżnień, poniżej 3 w ciągu tygodnia,
  • trudnościami lub bólem podczas defekacji,
  • zbitą konsystencją stolca,
  • uczuciem niepełnego wypróżnienia.

Forma mieszana zespołu jelita drażliwego przebiega z naprzemiennie występującymi zaparciami i biegunką.


Czy w przebiegu IBS mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania?


Podstawowymi objawami zespołu jelita drażliwego, zgodnie z definicją, są: ból brzucha oraz zaburzenia rytmu wypróżnień. Ponadto mogą pojawić się objawy niespecyficzne.
Ból brzucha odczuwany jest przez pacjentów w sposób przewlekły lub nawracający. Najczęściej dyskomfort pojawia się w dolnej części brzucha – tzw. podbrzuszu. Charakter bólu może być kurczowy, ostry lub naprzemienny. Dolegliwości te zazwyczaj nie wybudzają pacjentów w nocy. Ból w IBS charakteryzuje się:

  • nasileniem po posiłku,
  • złagodzeniem po wypróżnieniu,
  • towarzyszy zwykle luźniejszym wypróżnieniom.

Często występują wzdęcia brzucha, które zależą od gazów gromadzących się w świetle jelit. W niektórych przypadkach mogą wystąpić nudności oraz wymioty, choć objawy te pojawiają się sporadycznie. Dodatkowo może pojawić się uczucie zmęczenia.


Czasami u kobiet występują zaburzenia miesiączkowania lub częstomocz. Objawy te mają związek z IBS w przypadku, gdy badania dodatkowe nie wskazują na odchylenia od stanu prawidłowego.


Czy istnieje profilaktyka IBS?


Z uwagi na nieznaną etiologię choroby, jej profilaktyka jest trudna. W każdym przypadku można zmodyfikować część czynników, które predysponują do rozwoju IBS. W tym celu należy:

  • zwrócić uwagę na właściwą dietę i higienę posiłku – nie wolno się spieszyć,
  • zadbać o regularność posiłków,
  • wypijać należną ilość wody w ciągu dnia (szczególnie dla postaci zaparciowej IBS),
  • codziennie zadbać o aktywność fizyczną – dla osób zapracowanych poleca się aktywność fizyczną minimum trzy razy w tygodniu,
  • ograniczenie stresu i wypracowanie metody rozładowywania napięcia,
  • unikać spożywania produktów, które nasilają objawy lub mogą spowodować zatrucie pokarmowe.


Kiedy zgłosić się do lekarza?


Wystąpienie objawów IBS zawsze powinno zwrócić uwagę pacjenta. Konsultacji lekarskiej wymagają przypadki nagłej zmiany rytmu wypróżnień lub dolegliwości utrzymujące się przewlekle pomimo stosowania zabiegów profilaktycznych.
Do objawów alarmujących, których nie wolno zlekceważyć, należą:

  • trudności w połykaniu,
  • przewlekające się wymioty,
  • utrata masy ciała, szczególnie około 10% w czasie 3 – 6 miesięcy,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego (czarny, smolisty stolec lub stolec z domieszką krwi),
  • ogólne osłabienie, stany podgorączkowe oraz anemia.


Wizyta u lekarza pozwoli na dokładną diagnostykę zgłaszanych objawów. Na podstawie wywiadu medycznego, badania lekarskiego oraz badań dodatkowych, można wykluczyć poważne, organiczne podłoże występujących objawów.


Jak wygląda diagnostyka zespołu drażliwego jelita?


W rozpoznaniu zespołu jelita drażliwego podstawowe znaczenie ma wywiad lekarski. Podczas rozmowy z pacjentem można uzyskać wskazówki, które przybliżają lub oddalają prawdopodobieństwo IBS. Do zasadniczych pytań należą:

  • czy ból nasila się lub ustępuje po posiłku?
  • czy ból związany jest ze zmianą rytmu wypróżnień?
  • czy ból towarzyszy zmienionej konsystencji stolca?

Aby rozpoznać zespół jelita drażliwego, objawy charakterystyczne powinny trwać dłużej jak trzy miesiące.
Badania dodatkowe – laboratoryjne lub endoskopowe, wykonywane są w celu wykluczenia chorób przebiegających z podobnymi objawami do IBS.


Jak przebiega leczenie IBS?


Leczenie zespołu jelita drażliwego jest złożone i oparte na:

  • właściwej modyfikacji diety,
  • edukacji pacjenta,
  • a w uzasadnionych przypadkach na farmakoterapii.

Podstawą terapii IBS jest dostosowanie diety, dbałość o higienę posiłków oraz działania profilaktyczne dla tej choroby. Fundamentem udanego leczenia jest współpraca między pacjentem a lekarzem, oparta na zrozumieniu chorego i właściwej edukacji pacjenta. Odpowiednie zrozumienie choroby przez pacjenta zapewnia zrozumienie zmian dotychczasowych nawyków oraz trybu życia.
Leczenie farmakologiczne w IBS stosowane jest w uzasadnionych przypadkach. Jego celem jest wyeliminowanie objawów, które podaje pacjent. Najczęściej stosuje się leki przeciwbiegunkowe, rozkurczające mięśnie gładkie lub przeciwzaparciowe. Czasami lekarze stosują antybiotyki dla eliminacji nadmiernie rozrośniętej flory bakteryjnej jelit lub probiotyki, kiedy flora bakteryjna jest mierna.


Czy można całkowicie wyleczyć IBS?


Niestety, całkowite wyleczenie choroby nie jest możliwe. Jest to skutek nieznanej dotychczas etiologii tego schorzenia. W większości przypadków można skutecznie kontrolować zaburzenia rytmu wypróżnień i łagodzić zgłaszane dolegliwości. Prawidłowa terapia zapewnia pacjentom właściwy komfort codziennego funkcjonowania.

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.88 (4 Votes)


Reklama testowa
Do góry