Zatrucie pokarmowe

16. 01. 21
Odsłony: 1578


Autor: Martyna Kocoń, Przemysław Zarzeczny

Czym jest zatrucie pokarmowe?


Zatrucie jest efektem spożycia toksyn lub mikroorganizmów chorobotwórczych np. bakterii. W obu przypadkach dochodzi do zaburzenia pracy przewodu pokarmowego.

Spożywanie jakich produktów spożywczych niesie za sobą największe ryzyko zatrucia?


Najbardziej na zatrucia są narażeni ci, którzy spożywają surowe produkty np. mięso. Do pokarmów, które często powodują zatrucia, zaliczamy:

  • tatar,
  • suszone wędliny,
  • wyroby mięsne,
  • konserwy,
  • drób,
  • jajka. 

Ryzyko staje się większe, jeśli nieznane jest pochodzenie mięsa, drobiu czy jaj. Zakażone bakteriami mogą być również owoce i warzywa. Źródłem zatrucia może być także woda.


Jak chronić się przed zatruciem?


Ochrona przed zatruciami obejmuje wiele zachowań, które zmniejszają ryzyko spożycia zanieczyszczonej żywności. Właściwa ostrożność obejmuje:

  • kupowanie mięsa i wyrobów mięsnych u licencjonowanych producentów,
  • spożywanie mięs po dostatecznej obróbce cieplnej (np. gotowanie 30 min w 80-95oC),
  • przechowywanie wyrobów mięsnych w odpowiednich warunkach (lodówka, chłodnia), zwłaszcza w upalne dni,
  • spożywanie jaj po obróbce cieplnej, a unikać ich w postaci sosu, kremów, likierów,
  • unikanie spożycia jaj, które stały pęknięte w temperaturze pokojowej,
  • dokładne mycie owoców i warzyw przed zjedzeniem, szczególnie tych, które mogły mieć kontakt z mięsem,
  • nie spożywanie zawartości puszek z wydętym wieczkiem, ani mięs pochodzących z niewłaściwie zabezpieczonego pojemnika,
  • nie spożywanie spleśniałych produktów, nawet jeśli obszar zajęty przez pleśń jest mały – zawsze należy wyrzucić cały owoc, warzywo, przetwór, puszkę, konserwę.
  • mycie rąk przed przygotowaniem posiłku lub jedzeniem,
  • używanie drewnianych desek do krojenia i 3 razy w tygodniu przecieranie ich wodą utlenioną,
  • zbieranie tylko znanych grzyby, by uniknąć pomyłek,
  • nie spożywanie grzybów na surowo, nawet tych jadalnych.


Co dokładnie może stać się przyczyną zatruć?


Przyczyną zatruć są różnego rodzaju bakterie m.in. Salmonella, Shigella, Staphylococcus aureus, Clostridium botulinum, Clostridium perfingens, Campylobacter jejuni, Listeria monocytogenes; pierwotniak: Giardia lamblia; wirus Norwalk, obleniec Trichinella spiralis, toksyny produkowane przez bakterie oraz grzyby.

Dla kogo zatrucia są szczególnie niebezpieczne?


Zatrucia są bardzo niebezpieczne dla dzieci oraz osób starszych. Osoby starsze wraz z wiekiem coraz słabiej odczuwają pragnienie dlatego przy współistniejącej np. biegunce bardzo łatwo może dojść do odwodnienia. U niemowląt i dzieci tak samo powinno się podawać płyny i elektrolity gdy tylko biegunka czy wymioty wystąpiły. Odwodnienie w zależności od ubytku wody daje różne objawy, do których w fazie schyłkowej należą drgawki, zaburzenia świadomości, majaczenie, utrata przytomności i śmierć.

Jak rozpoznać zatrucie?


Zatrucie rozpoznajemy na podstawie objawów oraz stwierdzenia co mogło być jego źródłem. Do charakterystycznych objawów należą:

  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • skurcze w obrębie jamy brzusznej,
  • dreszcze,
  • gorączka,
  • ból głowy.



Kiedy należy zgłosić się do lekarza?


Do lekarza należy zgłosić się niezwłocznie w przypadku zatrucia, kiedy nieznana jest jego przyczyna. I kiedy jest znana i wiadomo, że to co wywołało zatrucie niesie za sobą niebezpieczne skutki np. gdy wiadomo, że osoba obecnie cierpi z powodu konsumpcji muchomora czerwonego.

Jakie poważne skutki mogą nieść za sobą zatrucia?


Skutki zatrucia są zależne od przyczyny ich wywołania. Przy zatruciach z objawami żołądkowo-jelitowymi dochodzi do odwodnienia. Bywa, że zatrucie może mieć tragiczne w skutki zakończenie np. paraliż lub śmierć po zatruciu Clostridium botulinum oraz niewydolność wielonarządową, ślepotę, śmierć po zatruciu niektórymi grzybami.

Jak wygląda zatrucie bakterią Salmonella, jak do niego dochodzi?


Do zatrucia dochodzi przez spożycie skażonego surowego mięsa drobiu, wołowiny, wieprzowiny oraz surowych lub częściowo ugotowanych jajek (obecnych m.in. w sosie holenderskim, makaronie Carbonara, lodach, grzanym piwie z jajkiem). Bakterię zabija wysoka temperatura, dlatego tak ważna jest termiczna obróbka dań. Objawy zatrucia tą bakterią obejmują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, pojawia się ból głowy i dreszcze. Objawy zwykle ustępują po 2-3 dniach. Ważne w tym przypadku jest stałe podawanie choremu płynów by nie dopuścić do odwodnienia.

Jak dochodzi do zatrucia Staphylococcus aureus i jaki jest jego przebieg?


Bakterie najczęściej butują na mięsie, drobiu, produktach z jajek, tuńczyku. Stanowią także składnik flory bakteryjnej nosa i uszu przez co do skażenia żywności może dojść podczas kichania i kaszlu. Przeniesione w ten sposób bakterie na produkt, po spożyciu zaczynają produkować enterotoksynę, która wywołuje właściwe objawy zatrucia. Objawy są głownie żołądkowo-jelitowe, mogą wystąpić zawroty głowy, osłabienie. W czasie 2-8 godzin od spożycia enterotoksyny dochodzi do nasilenia symptomów. Toksyna niestety jest odporna na wysokie temperatury. Postępowanie podobne jak przy salmonellozie.

Zatrucie Clostridium botulinum, źródła zatrucia, objawy, przebieg, rokowanie?


Tak jak w przypadku wcześniejszej bakterii objawy zatrucia wywołuje bakteryjna toksyna, a nie sama bakteria. Skażone toksyną jadu kiełbasianego mogą być szparagi, buraki, kukurydza, wędzone i solone ryby, zielona fasola, szynka, homar, tuńczyk, pieprz, kiełbasa. Szczególnie narażone są weki przygotowywane w domu. Wczesne objawy zatrucia (tzn. występujące między 12-48 godziną od spożycia) toksyną botulinową obejmują:

  • osłabienie,
  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
  • podwójne widzenie,
  • opadanie powiek,
  • problemy z połykaniem.

Później dochodzą do tego osłabienie mięśni ciała łącznie z mięśniami oddechowymi, a w skrajnych przypadkach dochodzi do paraliżu i śmierci.
Zatrucie leczy się  szpitalnie. Rokowanie zależy od szybkości interwencji. Im szybciej pacjent trafi na oddział tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań w postaci: niewydolności oddechowej, zatrzymania czynności serca, zachłystowego zapalenia płuc. Powrót do pełni zdrowia trwa kilka miesięcy, konieczna jest rehabilitacja.


Jakie są przyczyny i objawy zatrucia Clostridium perfingens oraz Campylobacter jejuni?


Bakterie te znajdują się przeważnie w mięsie wieprzowym, drobiowym i przetworach mięsnych. Objawy są mało charakterystyczne – żołądkowo jelitowe, przy Campylobacter jejuni mogą wystąpić dodatkowo krwawe stolce. Symptomy pojawiają się po 3-5 dniach od spożycia Campylobacter jejuni i kilka godzin po spożyciu Clostridium perfingens i jego toksyn.

Jakie zatrucia są jeszcze możliwe i jak przebiegają?


Po spożyciu zanieczyszczonej wody człowiek może zatruć się pierwotniakiem – lambią. Jest to pierwotniak, który atakuje jelito cienkie, a konsekwencją zatrucia jest pełnoobjawowa lambioza. Pierwotniak rozwija się około 1-3 tygodnie i po tym czasie pojawiają się nudności, wymioty, wzdęcia, brak apetytu, biegunki, zaparcia.
Często dochodzi do zatrucia wirusem Norwalk, może się on znaleźć na żywności lub w zanieczyszczonej wodzie. Objawy zatrucia obejmują dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Możliwe jest jeszcze zatrucie się obleńcem - Trichinella spiralis, którego miejscem bytowania jest surowa, niedogotowana wieprzowina. W wyniku zatrucia rozwija się choroba zwana włośnicą.

Czy zawsze spożywanie grzybów musi się wiązać z ryzykiem zatrucia?


Oczywiście, że nie. By uniknąć zatrucia grzybami, należy zbierać tylko te grzyby, które są dla nas znane. Ważne jest by nie zbierać grzybów w miejscach skażonych – w pobliżu fabryk, przetwórstw, wysypisk, kopalń oraz w pobliżu dróg.

Dlaczego tak często dochodzi do zatrucia grzybami?


Wiele jest przyczyn i sytuacji składających się na zatrucie grzybami. Często przez niewystarczającą wiedzę, wady wzroku osoby zbierającej grzyby lub złe przyzwyczajenia lokalne (np. istnieją miejsca gdzie ludność spożywa krowiaka pospolitego czyli tzw. olszówkę), spożywanie grzybów w stanie surowym. Warto wiedzieć, że na toksyczność grzybów ma wpływ miejsce zbioru, prawidłowe zbieranie oraz przechowywanie po zbiorze. Grzyby powinny być zbierane w głębi lasu, po ścięciu umieszczane w przewiewnym koszu zamiast w foliowej reklamówce, która spowodowałaby ich zapleśnienie, uwolnienie toksyn, aktywację enzymów,a surowe grzyby powinny być przechowywane w lodówce dopóki nie zostaną zagotowane.

Jak wyglądają objawy zatrucia grzybami?


Objawy możemy podzielić na dwie grupy:

  • cytotoksyczne,
  • neurotropowe.

Do objawów cytotoksycznych wywołanych najczęściej przez spożycie muchomora sromotnikowego, jadowitego, wiosennego, piestrzenicę kasztanowatą oraz zasłonaka rudego należą objawy żołądkowo-jelitowe, różne bóle – głowy, okolic lędźwiowych w pierwszych 48h. Następnie ma miejsce faza utajenia po której rozpoczyna się uszkodzenie wielonarządowe – nerek, wątroby, śledziony, mięśnia sercowego zwykle kończąca się śmiercią.
Objawy neurotropowe dzielimy na muskarynowe oraz atropinowe. Pierwsze charakteryzują się wzmożonym wydzielaniem śliny, potu, łez, bólem głowy, nudnościami, wymiotami, zwężeniem źrenic, zaburzeniami krążenia czasem gorączką. Symptomy atropinowe to głównie suchość w jamie ustnej, rozszerzone źrenice, zaburzona akomodacja, pobudzenie ruchowe, psychiczne, omamy wzrokowe, przyspieszenie pracy serca. W schyłkowej fazie może dojść do drgawek, obrzęku twarzy, bezdechu i sinicy, śmierć następuje w wyniku uduszenia.


Co jest najistotniejsze gdy już dojdzie do zatrucia?


Dokładny wywiad oraz zabezpieczenie materiału umożliwiającego identyfikację spożytego grzyba (kału, wymiocin, popłuczyn). Materiał biologiczny musi szybko zostać przekazany do badań sporologicznych, a od pacjenta pobiera się krew.


 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry