Zaparcia

15. 12. 06
Odsłony: 3099

Autor: Przemysław Zarzeczny

Kiedy można mówić o zaparciach?


Perystaltyka przewodu pokarmowego stanowi jedną z cech, która charakteryzuje każdego człowieka. U jednych osób praca jelit jest intensywna przez całe życie, a u innych jest mniej nasilona. Cechę tę należy wziąć pod uwagę przy ocenie zmiany częstotliwości wypróżnień.

Lekarska definicja zaparć rozumiana jest jako wypróżnienia występujące rzadziej niż 2 razy w tygodniu, ale obejmuje także:

  • wypróżnienia oddawane z wysiłkiem,
  • obecność twardego stolca,
  • uczucie niepełnej defekacji.



Pacjenci bardzo często korzystają z terminu zaparć dla określenia towarzyszących dolegliwości. Należą do nich:

  • uczucie wzdęcia lub rzeczywiste wzdęcia brzucha,
  • uczucie zablokowania odbytu
  • lub częste wypróżnienia o małej objętości.


Jak długo mogą trwać zaparcia?


Zaparcia mogą występować sporadycznie lub mieć charakter przewlekły. O przewlekłym zaparciu stolca mówi się, gdy w okresie minimum sześciu miesięcy pacjent skarży się na jeden z niżej wymienionych objawów:

  • oddawanie stolca występuje rzadziej jak 3 razy w tygodniu,
  • wzmożone uczucie parcia na stolec pojawia się przy połowie wizyt w toalecie,
  • niemal po każdej defekacji pojawia się objaw niepełnego wypróżnienia.


Czy zaparcia są powszechne?


Zaparcia są powszechną przypadłością, która dotyczy nawet 30% populacji. Występują one znacznie częściej u kobiet, jak u mężczyzn. Problemy z oddawaniem stolca zgłaszają zwykle osoby starsze, chorzy o ograniczonej możliwości poruszania się lub pacjenci obciążeni wieloma chorobami.

W dzisiejszych czasach problem zaparć dotyczy coraz większego odsetka osób w wieku średnim i osób młodych. Przyczyną tej zmiany jest szybki i pozbawiony wysiłku fizycznego tryb życia, niewłaściwa dieta i brak regularności w przyjmowaniu posiłków.

Czy zaparcia to objaw choroby, czy choroba?


Zaparcia nie stanowią odrębnej jednostki chorobowej, są wyłącznie objawem zaburzeń perystaltyki przewodu pokarmowego. Mogą one występować okazjonalnie lub sygnalizować inną chorobę.

Zmniejszona perystaltyka może być spowodowana osłabioną pracą mięśni ściany jelita. Odcinkowe lub całkowite zwolnienie pasażu upośledza przesuwanie treści kałowych i bezpośrednio odpowiada za wystąpienie zaparć. Długi czas zalegania mas kałowych w jelicie powoduje ich odwodnienie, w wyniku czego stolec staje się twardy i powoduje dodatkowe dolegliwości w czasie defekacji.
Innym mechanizmem powstawania zaparć jest bezpośrednia przeszkoda, która uniemożliwia prawidłowy pasaż. Dzieje się tak w przypadku zmian guzowatych jelita, które zmniejszają światło jelita i powodują zaleganie mas kałowych.


Jakie są przyczyny zaparć?


Najczęściej występują tzw. zaparcia nawykowe. Ich przyczyną nie jest choroba lecz:

  • brak aktywności fizycznej,
  • siedzący tryb życia,
  • psychiczny opór przed wypróżnieniem podczas wyjazdu lub poza domem.

 

Zaparcia czynnościowe powodowane są przez nieznaczne zaburzenia w perystaltyce jelit. Predysponuje do niech nieodpowiednia dieta, nieregularność w spożywaniu posiłków lub zbyt mała ilość wypijanych płynów w ciągu dnia.

 

Zaparcia, które stanowią objaw choroby, występują stosunkowo rzadko. Mogą towarzyszyć schorzeniom przewodu pokarmowego jak i innym nieprawidłowością. Często pojawiają się w niedoczynności tarczycy, cukrzycy, chorobach neurologicznych lub chorobach tkanki łącznej i mięśni. Mogą także występować, kiedy guz zlokalizowany w jamie brzusznej naciska na jelita i zmniejsza ich światło.


Czy to prawda, że kobiety cierpią częściej na zaparcia?


Rzeczywiście, kobiety częściej zgłaszają dyskomfort związany z zaparciami. Dzieje się tak, dlatego że pasaż jelitowy u kobiet jest wolniejszy w porównaniu z perystaltyką mężczyzn. Zaparcia mogą pojawić się także w ciąży. Jest to spowodowane wysokim stężeniem progesteronu. Hormon ten oddziałuje na mięśniówkę przewodu pokarmowego i zmniejsza jej kurczliwość. W efekcie perystaltyka jelit zwalnia.

Czy zaparcia w ciąży powodują gromadzenie toksyn w organizmie?


Wolna perystaltyka jelit oraz zaparcia nie powodują gromadzenia szkodliwych substancji w organizmie. Prawidłowość ta dotyczy zarówno ciężarnych, jak i kobiet niebędących w ciąży. W tym okresie należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednią i zbilansowaną dietę, regularność posiłków oraz ilość wypijanej wody w ciągu dnia.

Czy zaparcia mogą powodować raka jelita grubego?


Na podstawie aktualnych badań naukowych można stwierdzić, że zaparcia nie predysponują do rozwoju raka jelita grubego. Należy jednak zaznaczyć, że dolegliwości te mogą stanowić objaw zmiany guzowatej jelita, która zmniejsza jego światło i wymusza zastój mas kałowych.

Jak samodzielnie poprawić pracę jelit?


Istnieje wiele metod, które pozwalają zmobilizować perystaltykę jelit. Profilaktykę zaparć stanowi:

  • właściwa dieta, bogata w błonnik pokarmowy – substancję balastową, która nie wchłania się w przewodzie pokarmowym, a pobudza mięśniówkę jelit do pracy,
  • uregulowanie czasu przyjmowania posiłków,
  • spożywanie odpowiedniej ilości wody w ciągu doby, średnio od 2 do 3 litrów dziennie,
  • stosowanie produktów, które wspomagają pracę jelit: suszonych śliwek, rodzynek, daktyli, fig, nasion dyni lub słonecznika lub siemienia lnianego,
  • dbanie o higienę wypróżnień – próba przyzwyczajenia organizmu do wypróżnień o stałej porze dnia,
  • aktywność fizyczna – minimum trzydzieści minut dziennie.

 

Dieta stanowi fundament profilaktyki i leczenia zaparć. Środki przeczyszczające powinny stanowić ostatnią z form leczenia przykrych dolegliwości. Leków tych nie wolno stosować przewlekle, ponieważ mogą spowodować zaburzenia wchłaniania i zanik naturalnego napędu perystaltycznego.


Czy stosować leki przeczyszczające?


Leki przeczyszczające poprawiają rytm wypróżnień działając w dwóch mechanizmach. Jedne pobudzają perystaltykę jelit, co przyspiesza defekację, a inne zmieniają konsystencję stolca na mniej zwartą. Oba procesy przynoszą pożądany efekt pod postacią zmniejszenia przykrych dolegliwości.
W leczeniu zaparć należy działać stopniowo, zaczynając od zmiany diety i trybu życia, przez zwiększenia aktywności fizycznej po stosowanie preparatów przeczyszczających. Używanie środków farmakologicznych zawsze powinno stanowić ostatnią formę terapeutyczną.

Długoterminowe korzystanie ze środków przeczyszczających ma negatywny wpływ na pracę jelit i proces wchłaniania substancji odżywczych. Przyspieszona praca przewodu pokarmowego zmniejsza czas, kiedy pokarm jest trawiony i może zostać wchłonięty. Efektem przewlekłej farmakoterapii mogą być zaburzenia wchłaniania oraz niedożywienie. Leki te przyjmowane w sposób przewlekły, przyzwyczajają jelito do zewnętrznego bodźca, który pobudza je do pracy. Ich nagłe odstawienie może skutkować atonią jelit i powrotem uporczywych zaparć.


Kiedy udać się do lekarza?


Szczególnej uwagi wymaga nagła zmiana w rytmie wypróżnień. Konsultacji lekarskiej wymaga każdy stan, który wymieniono poniżej:

  • utrata około 10% masy ciała w przeciągu od 3 do 6 miesięcy,
  • zaparcia połączone z osłabieniem, brakiem apetytu, gorączką lub stanem podgorączkowym,
  • zmiana zabarwienia stolca na czarny lub pojawienie się krwi w stolcu,
  • wywiad rodzinny obciążony występowaniem raka jelita grubego.

Szczególnej uwagi wymaga nagła zmiana wypróżnień u osoby powyżej 45 roku życia.


Jakie badania można wykonać w diagnostyce zaparć?


Diagnostyka zaparć powinna być oparta o dokładny wywiad lekarski oraz badania dodatkowe. Wśród pomocnych testów, można wyróżnić:

  • badania laboratoryjne krwi oraz stolca,
  • badania radiologiczne
  • lub badania endoskopowe (gastroskopia lub kolonoskopia).

 

W niektórych przypadkach wykonuje się badanie manometryczne górnego lub dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Jest ono zalecane u osób, u których podejrzewa się nieprawidłowości w czynności skurczowej jelit.


Czy istnieje specjalistyczne leczenie zaparć?


Podstawowym kierunkiem w leczeniu zaparć jest zmiana trybu życia. Właściwa dieta oraz aktywność fizyczna korzystnie wpływają na pracę jelit i zmniejszają poczucie dyskomfortu. Działania te stanowią swoiste leczenie zaparć nawykowych oraz czynnościowych.
W przypadku, gdy zaparcia stanowią jeden z objawów danej choroby, należy zastosować leczenie przyczynowe. Jest ono ukierunkowane na terapię konkretnego schorzenia, które upośledza pracę jelit. Także w takich przypadkach, leczenie wspomaga się odpowiednią dietą i ruchem.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)


Reklama testowa
Do góry