Przewlekłe zapalenie trzustki

15. 11. 05
Odsłony: 2608


Autor: Marta Stolarczyk, Przemysław Zarzeczny

Gdzie leży trzustka? Co to jest za narząd?


Trzustka jest stosunkowo małym narządem o haczykowatym kształcie. Jej struktura anatomiczna jest podzielona na trzy części: głowę, trzon oraz ogon.  Gruczoł ten położony jest w nadbrzuszu, w okolicy lewego łuku żebrowego.
Trzustka pełni niebagatelną funkcję: jest gruczołem wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego. Z tego powodu trzustkę czasami określa się jako dwa narządy, choć anatomicznie jest to jedna struktura.
Funkcja wydzielania wewnętrznego skupiona jest na produkcji hormonów regulujących głównie metabolizm cukru w naszym organizmie: insuliny i glukagonu. Wydzielanie zewnętrzne polega na produkcji enzymów koniecznych do strawienia białek i tłuszczów, a więc podstawowych składników pokarmowych.

Czym jest przewlekłe zapalenie trzustki?


Przewlekłe zapalenie trzustki charakteryzuje się ciągłym procesem zapalnym, który obejmuje ten narząd. Choć nasilenie zmian zapalnych bywa nieznaczne lub umiarkowane, to z uwagi na przewlekłość procesu, powoduje ono nieodwracalne zmiany miąższu trzustki.  Zmiany morfologiczne polegają m.in. na zastępowaniu komórek trzustki komórkami włóknistymi, co prowadzi do niewydolności narządu. Dzieje się tak, dlatego że komórki łącznotkankowe nie mają zdolności wydzielniczych jak komórki pęcherzykowe.

Czy istnieje forma ostrego zapalenia trzustki?


Oczywiście, obok przewlekłego zapalenia trzustki istnieje forma ostra. Ostre zapalenie trzustki związane jest z nagłym uszkodzeniem komórek narządu. Zmiany chorobowe w OZT są następstwem dwóch zdarzeń… Czytaj więcej…

Jakie są przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki?


Do najważniejszych czynników predysponujących należy nadużywanie alkoholu, palenie papierosów oraz czynniki genetyczne. Zachorowaniu sprzyja dieta o dużej zawartości tłuszczu. Czynniki te, szczególnie występujące razem, negatywnie oddziałują na trzustkę. Nie można zapominać także o nadczynność przytarczyc, która powoduje hiperkalcemię, czyli zbyt duże stężenie wapnia we krwi. Stan ten także predysponuje do PZT.

Jak dużo osób choruje? Czy płeć ma znaczenie?


Ocenia się, że kilka procent populacji Polski jest dotkniętych tym schorzeniem.  Alkoholowe PZT występuje częściej u mężczyzn po 40 roku życia, co tłumaczy się większą skłonnością do nadużywania alkoholu. Pod względem zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego, również statystycznie choruje więcej mężczyzn.

Jakie są najczęstsze objawy przewlekłego zapalenia trzustki?


Najczęstszym objawem jest ból nadbrzusza, który:

  • promieniuje do pleców,
  • występuje po posiłku bądź spożyciu alkoholu,
  • nawraca okresowo i trwa od kilkunastu godzin do kilku dni.

U niektórych chorych ból ten występuje przewlekle z okresami zaostrzenia. U innych nie występuje wcale. Mówimy wtedy o bezobjawowym przebiegu choroby.
Ponadto u pacjenta mogą wystąpić:

  • wzdęcia,
  • uczucie pełności,
  • wymioty.

W zaawansowanym stadium PZT pojawia się biegunka tłuszczowa, która jest wynikiem zaburzonego trawienia tłuszczów. Spowodowana jest ona brakiem enzymu, który w warunkach fizjologicznych produkowany jest przez zdrową trzustkę.


Co powinno mnie zaniepokoić? Kiedy zgłosić się do lekarza?


Znaczna utrata masy ciała w krótkim okresie czasu, powinna zaniepokoić. Szczególnie te osoby, które nie zmieniały nawyków żywieniowych. Innym wskaźnikowym objawem jest biegunka tłuszczowa. Stolec o charakterystycznym zapachu i wyglądzie pozwala jednoznacznie zaobserwować zaburzenia w trawieniu tłuszczów. Pojawiający się ból w nadbrzuszu, który promieniuje do pleców, także wymaga konsultacji lekarskiej.

Jakimi badaniami potwierdzić można przewlekłe zapalenie trzustki?


Diagnostyka tego schorzenia jest trudna, istnieją jednak badania obrazowe, których wynik z dużym prawdopodobieństwem potwierdza przewlekłe zapalenie trzustki. Lekarze najczęściej korzystają z badania RTG lub USG.
Duże znaczenie praktyczne ma monitorowanie enzymu lipazy we krwi. Nieco mniejszą przydatność wykazuje oznaczanie amylazy we krwi i moczu. Ciężkość choroby bądź wystąpienie powikłań ocenia się poprzez tzw. wskaźniki zapalne:

  • zwiększone stężenie we krwi ciałek białych - leukocytów,
  • zwiększona zawartość białka C-reaktywnego (CRP), produkowanego w wątrobie.

Poza wskaźnikami zapalnymi ocenia się zawartość albumin w surowicy.


Jakie są powikłania przewlekłego zapalenia trzustki?


Powikłania dotyczące przewlekłego zapalenia trzustki obejmują najczęściej sąsiednie okolice tego gruczołu. Należą do nich: 

  • torbiele rzekome trzustki,
  • zwężenie lub niedrożność przewodu żółciowego wspólnego lub dwunastnicy,
  • wodobrzusze trzustkowe,
  • zakrzepica żyły śledzionowej,
  • tętniaki rzekome naczyń zlokalizowanych w sąsiedztwie trzustki,
  • rak trzustki.


Jakie są sposoby leczenia?


Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki jest uzależnione od stanu chorego. Opiera się ono na doborze właściwej diety. W leczeniu żywieniowym wybiera się pokarmy niskotłuszczowe. Pacjenci z PZT przyjmują leki, którymi suplementują brakujące enzymy trzustkowe.
Niekiedy działania te okazują się niewystarczające. W takich przypadkach wykorzystuje się działania chirurgiczne, które pozwalają na usunięcie (resekcję) fragmentu trzustki. Na szczęście, sytuacje takie zdarzają się rzadko. Zasadniczym celem terapii jest zwiększenie komfortu chorego niwelując ryzyko wystąpienia powikłań, dolegliwości bólowych oraz niedożywienia wpływającego negatywnie na czas i przebieg hospitalizacji.

Czym jest terapia substytucyjna enzymami trzustkowymi?


Jest to farmakologiczna metoda uzupełniania braku enzymów trzustkowych. Dostarczanie białek enzymatycznych pozwala prawidłowo trawić pokarm i zapobiega deficytowi składników odżywczych. Leczenie to pozwala zahamować nadmierną utratę masy ciała i chroni przed niedoborami składników odżywczych, mineralnych i witamin. Dzięki tej metodzie pacjent wolny jest od przykrego objawu, którym jest biegunka tłuszczowa.

Zasady przyjmowania:

  • zastosowanie preparatów kwasoodpornych, inaczej zostaną strawione w żołądku,
  • dawka dostosowana do ilości dobowego spożycia pokarmu (5 000 - 25 000 jednostek w czasie dojadania, 25 000-50 000 jednostek w czasie posiłku głównego).

Pamiętaj aby unikać produktów o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego- może hamować aktywność enzymów!


Dlaczego największy problem jest ze strawieniem tłuszczu skoro upośledzone jest wydzielanie enzymów trawiących również białka i cukry?


Zasadnicze trawienie związków tłuszczowych odbywa się w początkowym odcinku jelita cienkiego – dwunastnicy. Spływający tam sok trzustkowy dostarcza m.in. niezbędny enzym, który rozkłada tłuszcze oraz substancje umożliwiające pracę tego białka. Tym enzymem jest lipaza trzustkowa.
Z uwagi na uszkodzenie narządu w przebiegu przewlekłego zapalenia, brakuje podstawowego enzymu do rozkładu tłuszczów oraz wodorowęglanów, substancji tworzących właściwe środowisko reakcji. To właśnie dlatego trawienie tłuszczów jest najbardziej upośledzone podczas PZT.  

 

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (6 Votes)


Reklama testowa
Do góry