Nietolerancja laktozy

16. 10. 13
Odsłony: 1299


Autor: Marta Król, Przemysław Zarzeczny

Nietolerancja laktozy – co to jest?


Nietolerancja laktozy jest spowodowana niedoborem enzymu laktazy, który rozkłada laktozę obecną w mleku słodkim i jego przetworach.
Nietolerancja może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Postać pierwotna jest warunkowana genetycznie. Wtórna nietolerancja występuje u osób dorosłych i związana jest z obniżeniem aktywności enzymu wraz z wiekiem lub uszkodzeniem błony śluzowej jelita.
Zdarza się, że schorzenie to współistnieje z innymi chorobami np. zespołem jelita nadwrażliwego.

Czy eliminacja mleka z diety u zdrowych może spowodować objawy nietolerancji?


Tak. Długotrwała eliminacja mleka z diety u osób zdrowych powoduje zmniejszenie aktywności laktazy. Przy długotrwałym braku stymulacji rąbka szczoteczkowego jelita cienkiego dochodzi do zaniku funkcji enzymu trawiącego cukier mleczny.

Dlaczego enzym nie funkcjonuje prawidłowo?


Laktoza to dwucukier, który zbudowany jest z jednej cząsteczki glukozy i jednej cząsteczki galaktozy. Występuje ona wyłącznie w mleku ssaków.
Proces trawienia polega na przerwaniu wiązania chemicznego, który łączy cząsteczkę glukozy z galaktozą. Za proces ten odpowiadają enzymy rąbka szczoteczkowego nabłonka jelita cienkiego, z których najważniejszym jest laktaza. Enzym ten jest zlokalizowany w szczytowych partiach kosmków jelitowych.
Zniszczenie enterocytów powoduje zastąpienie tych komórek młodym nabłonkiem, który wykazuje zmniejszoną aktywność laktazy. Do uszkodzenia błony śluzowej jelita dochodzi w wyniku zakażenia lub stanu zapalnego. Aktywność enzymu zmniejsza się także z wiekiem, co odpowiada zmniejszeniu liczby kosmków jelitowych.

Czy nietolerancja i alergia pokarmowa to synonimy?


Bardzo często stosuje się zamiennie termin nietolerancja i alergia pokarmowa. W rzeczywistości są to dwa terminy oznaczające różne stany.
Nietolerancja pokarmowa jest reakcją nieimmunologiczną, jej objawy odnoszą się wyłącznie do przewodu pokarmowego i zależą od dawki spożytej substancji, dla której występuje nietolerancja. Alergia pokarmowa natomiast jest to reakcja immunologiczna, objawy odnoszą się do całego organizmu (np. katar sienny, wysypka) i występują natychmiast po kontakcie z alergenem, niezależnie od jego dawki.

W przypadku nietolerancji laktozy zdarza się, że pacjenci mylą ja z alergią na białka mleka krowiego. Należy więc podkreślić, że w przypadku nietolerancji laktozy trzeba unikać spożywania mleka słodkiego, ale produkty mleczne fermentowane nie są zakazane, można je spożywać w ilości, w jakiej są tolerowane przez organizm. Jeżeli natomiast u pacjenta występuje alergia na białka mleka krowiego, powinien on bezwzględnie wykluczyć z jadłospisu mleko krowie i wszelkie produkty z niego wytwarzane.


Jak często występuje nietolerancja laktozy?


Odsetek osób nietolerujących laktozy waha się w granicach 2-30% osób rasy białej. Wśród osób rasy latynoskiej odsetek wynosi 50-80% a u osób pochodzenia azjatyckiego 100%!
Objawy kliniczne u osób rasy białej pojawiają się zwykle na przełomie 4 i 5 roku życia. Następnie nietolerancja laktozy rozwija się stopniowo w ciągu kilku lat.

Jakie są objawy nietolerancji laktozy?


Najczęstszymi objawami nietolerancji laktozy są:

  • wzdęcia brzucha,
  • uczucia dyskomfortu i przelewania,
  • nadmierne oddawanie gazów,
  • biegunka.

Symptomy występują po upływie około 30 min.od spożycia posiłku zawierającego laktozę. Intensywność objawów jest zależna od ilości spożytej laktozy oraz indywidualnej wrażliwości organizmu.
Podobne objawy mogą się pojawić przy upośledzeniu wchłaniania laktozy – sytuacji fizjologicznej, która występuje w przypadku spożycia laktozy w ilości przekraczającej możliwości trawienne jelita.


Jak rozpoznać nietolerancję laktozy?


W celu rozpoznania nietolerancji laktozy przeprowadzane są następujące badania: wodorowy test oddechowy po obciążeniu laktozą, test tolerancji laktozy oraz badanie kwasowości kału. Najbardziej znany jest wodorowy test oddechowy. Pacjent spożywa określoną ilość laktozy, a następnie badana jest zawartość wodoru w wydychanym powietrzu w różnych odstępach czasu. Jeżeli ilość wodoru w wydychanym powietrzu wzrasta wraz z upływem czasu, oznacza to, że u pacjenta występuje nietolerancja laktozy.

Które produkty trzeba ograniczyć?


 A raczej, czego się nie powinno jeść przy nietolerancji laktozy. Zaleca się unikać mleka słodkiego i ograniczyć produkty mleczne w zależności od stopnia w jakim laktoza jest tolerowana. Należy pamiętać, że produkty mleczne fermentowane zawierają znacznie mniejszą ilość laktozy niż mleko słodkie. Alternatywą dla mleka zwierzęcego mogą być mleka roślinne np. sojowe, migdałowe czy kokosowe. Obecnie na rynku jest dostępnych coraz więcej produktów mlecznych bezlaktozowych.

Jak utrzymać właściwą podaż wapnia i witaminy D?


Ze względu na zmniejszone spożycie mleka i produktów mlecznych, w jadłospisie pacjentów z nietolerancją laktozy, może występować zmniejszona podaż wapnia i witaminy D. Warto więc pamiętać o alternatywnych źródłach tych składników. Jeżeli chodzi o wapń, dobrym jego źródłem są zielone warzywa np. jarmuż, a także ryby drobnokościste, mak oraz wody mineralne wysokozmineralizowane. Witaminę D znajdziemy w tłustych rybach morskich np. łososiu.

Czy nietolerancję się leczy?


Jedynym skutecznym sposobem załagodzenia objawów nietolerancji laktozy jest odpowiednia dieta, polegająca na ograniczeniu produktów będących jej źródłem. W aptekach są dostępne także preparaty zawierające enzym laktazę, które wspomagają trawienie laktozy.

Uwaga! Osoby  z bardzo wysoką nietolerancją laktozy powinny zwrócić uwagę na skład niektórych leków, ponieważ jest ona często używana do ich produkcji.

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)


Reklama testowa
Do góry