Kamica nerkowa

15. 11. 05
Odsłony: 3086

Autor: Przemysław Zarzeczny

Co to znaczy, że „w nerkach są kamienie”?


Kiedy w układzie moczowym znajdują się nierozpuszczalne ciała stałe - tzw. złogi, mówimy o  Kamienie nerkowe są to kryształy zbudowane z różnych związków chemicznych, m.in.: ze szczawianów, fosforanów, rzadziej z kwasu moczowego lub cystyny.

Kamienie nerkowe występują zwykle w postaci drobnych kryształów, które potocznie nazywamy piaskiem nerkowym. Sporadycznie dochodzi do sytuacji, kiedy złogi rosną i osiągają nawet kilka centymetrów średnicy.


Skąd biorą się złogi w nerkach?


Złogi w układzie moczowym powstają w sytuacji, kiedy mocz jest nasycony daną substancją chemiczną. Jej wysokie stężenie powoduje wytrącanie nierozpuszczalnego osadu. Początkowo powstają mikroskopijne ciała stałe, które szybko obudowywane są kolejnymi kryształami.

 

Pamiętaj!
Powstawaniu złogów sprzyja zaburzenie równowagi elektrolitowej organizmu lub niektóre stany kliniczne. Do czynników kamicorodnych zaliczamy: wysokie stężenie kwasu moczowego, wapnia i szczwianów w moczu. Nieprawidłowe pH (zbyt niskie lub za wysokie) także powoduje odkładanie kamieni. Piasek nerkowy może powstać podczas zastoju moczu lub przy zakażeniu dróg moczowych.


U kogo mogą powstawać kamienie?


Kamica nerkowa jest dość powszechną przypadłością, która dotyczy od 1 do 5% populacji. Obserwacja pacjentów pozwoliła stwierdzić, że złogi występują częściej u mężczyzn. Kamica dotyczy zarówno dzieci jak i osób dorosłych.

W niektórych przypadkach kamicy nerkowej można zaobserwować rodzinną tendencję do powstawania złogów. Do innych czynników ryzyka należy odwodnienie organizmu, niewłaściwa dieta, a nawet choroby przewodu pokarmowego, zaburzenia elektrolitowe lub długotrwałe unieruchomienie.


Czy kamica w ciąży zagraża dziecku?


Bezobjawowa kamica nerkowa u kobiet w ciąży, nie stanowi zagrożenia dla dziecka. Kamienie znajdują się w drogach wyprowadzających mocz i nie mają kontaktu z łożyskiem lub rozwijającym się płodem. 

W przypadku wystąpienia objawów pod postacią napadu kolki nerkowej, ciężarne powinny udać się niezwłocznie do lekarza. W takich przypadkach istotna jest ocena funkcji nerki i drożności dróg moczowych.

 

Pamiętaj!
Powiększenie macicy u ciężarnych powoduje ucisk na drogi moczowe, co skutkuje zmniejszonym przepływem moczu od nerki do pęcherza moczowego. Dodatkowa obecność złogu może całkowicie zablokować odpływ moczu. Dlatego w przypadku kolki nerkowej u kobiet w ciąży, konsultacja z lekarzem powinna mieć pilny charakter.


Jak objawia się kamica nerkowa?


Kamica nerkowa występuje najczęściej w postaci bezobjawowej. Pierwsze dolegliwości mogą się pojawić, kiedy złogi przemieszczają się wraz z przepływem moczu. Ruch kamieni nerkowych sprawia, że kryształy ocierają się o ścianę dróg odprowadzających mocz, np. moczowodów. Kontakt ten powoduje silny i kłujący ból, który nazywamy kolką nerkową. Ból najczęściej zlokalizowany jest w okolicy lędźwiowej lub obejmuje plecy oraz jamę brzuszną. Czasami dolegliwości bólowe promieniują do pachwiny lub u mężczyzn, do jąder.

 

Pamiętaj!
Kolka nerkowa cechuje się ostrym i silnym bólem, nudnościami i wymiotami oraz ogólnym niepokojem. Podczas ataku, reakcja chorego jest bardzo charakterystyczna. Pacjenci układają się w tzw. pozycji embrionalnej, co pozwala na niewielkie złagodzenie objawów.

Atak kolki nerkowej charakteryzuje się obecnością dodatkowych objawów, jak: nudności i wymioty, niepokój, zlewne poty, niepokój i trudności w oddawaniu moczu. Czasami pojawia się krwiomocz.


Czy obecność złogów w nerkach może powodować częste infekcje dróg moczowych?


Zaburzenie prawidłowego odpływu moczu z nerek powodowane przez kamicę nerkową sprzyja częstym infekcjom moczowym. Zwykle tak rozwijające się infekcje powodowane są przez patogeny oporne, dlatego nazywamy je powikłanymi zakażeniami układu moczowego. Zalegające kryształy stanowią powierzchnię do rozwoju kolonii bakteryjnych. Czasami bakterie są obudowywane przez zamknięty złóg. Stan ten sprzyja rozwojowi trudnych do leczenia infekcji, z uwagi na słabe przenikanie antybiotyku do struktury kamienia nerkowego.

 

Pamiętaj!
Należy przypomnieć, że niepowikłane i częste infekcje moczowe sprzyjają powstawaniu kamieni nerkowych. Bakterie rozwijające się w drogach moczowych zaburzają równowagę kwasowo-zasadową moczu, co ułatwia wytrącanie złogów.


Kiedy zgłosić się do lekarza?


Atak kolki nerkowej zawsze niepokoi pacjenta z uwagi na silny ból. Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają chorzy, u których:

  • objawy pojawiły się po raz pierwszy,
  • silny ból połączony jest z gorączką, nudnościami i wymiotami lub niechęcią do przyjmowania pokarmów i płynów,
  • mocz przybiera czerwoną barwę, lub ilość oddawanego moczu szybko się zmniejsza.

Chorzy z rozpoznaną kamicą nerkową, u których pojawiały się już typowe objawy i nie są obciążeni innymi chorobami, mogą samodzielnie podjąć próbę leczenia dolegliwości. W takich wypadkach można zastosować polecony przez lekarza lek przeciwbólowy oraz lek rozkurczający mięśnie gładkie. Dodatkowo należy zwiększyć ilość przyjmowanych płynów do 3 lub 4 litrów w ciągu doby.

 

Pamiętaj!
Samodzielnej terapii nie wolno podejmować u dzieci i kobiet w ciąży. W tych przypadkach konsultacja lekarska zalecana jest każdorazowo przy wystąpieniu dolegliwości!


Jak poradzić sobie z atakiem kolki nerkowej?


Silne dolegliwości bólowe pojawiają się nagle. Często są wywołane dużą aktywnością fizyczną, ciepłą kąpielą czy spożyciem znacznej ilości alkoholu. Czynności te sprzyjają poruszeniu kamienia nerkowego, który ociera się o ścianę dróg wyprowadzających mocz.

Podczas ataku, chorzy często układają się w pozycji embrionalnej, co pozwala na niewielkie złagodzenie objawów. Jeśli chory nie jest obciążony innymi schorzeniami, atak nie dotyczy kobiety w ciąży lub dziecka, można podjąć próbę samodzielnego leczenia. W takich wypadkach stosuje się leki przeciwbólowe oraz leki rozkurczające mięśnie gładkie. Nie wolno zapominać o odpowiedniej ilości przyjmowanych płynów: należy pić około 3-4 litrów dziennie. W okresie bezobjawowym, pomiędzy atakami kolki nerkowe, należy zwrócić szczególną uwagę na właściwą dietę. Prawidłowe żywienie zapobiega powstawaniu nowych złogów i poprawia kondycję chorego.


Co to znaczy „rodzić kamienie”?


Potocznie używane określenie „rodzenie kamieni nerkowych” oznacza wydalanie złogów wraz z przepływem moczu. Ból charakterystyczny dla kolki nerkowej jest często określany, jako silniejszy od bólów porodowych. Prawdopodobnie dlatego w społeczeństwie funkcjonuje termin porodu złogów nerkowych.

Jak wykrywa się kamicę? Czy badanie moczu wystarczy?


Badanie ogólne moczu nie stanowi właściwej diagnostyki dla kamicy nerkowej. Rozpoznanie kamicy nerkowej opiera się o badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej. Złogi w nerkach są obrazowane najczęściej przypadkowo podczas kontrolnych badań USG. Innym, rzadziej stosowanym badaniem, jest zdjęcie rentgenowskie (RTG) brzucha, w którym można uwidocznić złogi.

Do innych metod diagnostyczny zaliczamy urografię lub tomografię komputerową.


W USG brzucha wykryto u mnie przypadkowo kamienie. Co powinienem zrobić?


Obecność złogów w nerkach jest zwykle wykrywana przypadkowo podczas kontrolnych lub wykonywanych z innych powodów badań USG. Uwidocznienie kamieni nie stanowi potrzeby pilnej konsultacji lekarskiej. Warto jednak porozmawiać w trybie ambulatoryjnym z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej.

Kamica nerkowa świadczy o pewnym stanie zaburzenia równowagi organizmu, który predysponuje do wytrącania kryształów z moczu. W takim przypadku zasadne jest rozszerzenie diagnostyki o badanie ogólne moczu oraz dobową zbiórkę moczu z analizą składu chemicznego.

 

Pamiętaj!
Badania wyjaśniające przyczynę tworzenia kamieni nerkowych przeprowadza się zawsze u dzieci, w przypadku stwierdzenia dużego złogu w nerce lub kamicy obu nerek oraz w sytuacji wielokrotnych napadów kamicy nerkowej.


Jakie są sposoby leczenia kamicy?


Osoby z kamicą nerkową powinny zwrócić uwagę na właściwą dietę, która odgrywa zasadniczą rolę w terapii. Nie wolno też zapominać o piciu dużej ilości płynów: 3 – 4 litrów na dobę.

W przypadku ataku kolki nerkowej można zastosować leki przeciwbólowe oraz leki rozkurczające mięśnie gładkie pod warunkiem  zachowania zasad podanych w punkcie 8.

Operacyjne leczenie kamicy nerkowej zdarza się bardzo rzadko. Obecnie preferowane są metody nieinwazyjne lub małoinwazyjne, takie jak: litotrypsja pozaustrojowa, nefrolitotrypsja przezskórna lub ureterorenoskopia.


Czy kamicę nerkową można całkowicie wyleczyć?


Kamica nerkowa to choroba najczęściej występuje tylko raz w życiu . Oczywiście nie oznacza to, że każdy zachoruje. Kiedy pacjentowi uda się urodzić kamień lub kamienie nerkowe, najprawdopodobniej pozbędzie się przykrej dolegliwości. Tylko u niewielkiej liczby chorych kamica nawraca i wymaga regularnej kontroli lekarskiej.

 

Pamiętaj!
Niestety, najczęściej do nawrotu kamicy nerkowej dochodzi w wyniku zaniedbań pacjenta. Powrót do złych nawyków żywieniowych lub zmniejszona podaż płynów sprzyjają wytrącaniu złogów.

 

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (4 Votes)


Reklama testowa
Do góry