Choroba Gravesa-Basedowa

16. 03. 19
Odsłony: 1845


Autor: Katarzyna Osowska, Dominika Zimny

Czym jest choroba Gravesa - Basedowa?


Choroba Gravesa - Basedowa to autoimmunologiczna choroba tarczycy, która powoduje jej nadczynność. Własne przeciwciała pobudzają tarczycę do produkcji hormonów: trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4).

Jak zaburzenia układu immunologicznego wpływają na pracę tarczycy?


Choroba Gravesa - Basedowa jest schorzeniem immunologicznym. Schorzenie to powodują autoprzeciwciała wytworzone przez układ odpornościowy, które są skierowane przeciwko własnym, prawidłowym komórkom. W chorobie Gravesa - Basedowa są to autoprzeciwciała przeciwko receptorowi TSH. Prawidłowa praca tarczycy opiera się na ujemnym sprzężeniu zwrotnym pomiędzy hormonami - im więcej trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4) tym mniej hormonu tyreotropowego (TSH) produkowanego przez przysadkę. Przeciwciała te mają właściwości aktywujące – to znaczy pobudzają receptor TSH i prowadzą produkcji zwiększonej ilości trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4). Nadmiar tych hormonów powoduje nadczynność tarczycy.

Jaką rolę pełnią hormony tarczycy?


Najważniejszą rolą hormonów tarczycy jest utrzymanie prawidłowego tempa metabolizmu – zapewniają one odpowiednie przetwarzanie substancji odżywczych, między innymi poprzez utrzymanie cholesterolu na prawidłowym poziomie.

Jakie są czynniki ryzyka?


Choroby autoimmunologiczne mogą dotknąć każdego, możemy jednak wyróżnić cechy, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę Gravesa - Basedowa. Cechą charakterystyczną chorób autoimmunologicznych jest ich wspólne występowanie oraz to, że występowanie jednej zwiększa ryzyko pojawienia się drugiej choroby. Choroba Gravesa - Basedowa najczęściej występuje z chorobami takimi jak:

  • cukrzyca typu 1,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • bielactwo,
  • łysienie plackowate,
  • niedoczynność kory nadnerczy,
  • miastenia,
  • niedokrwistość złośliwa.

Ponadto stwierdzono, że choroba Gravesa Basedowa częściej występuje u osób obciążonych genetycznie tym schorzeniem oraz, że 10 razy częściej występuje u kobiet.


Czy choroba Gravesa - Basedowa jest częstą chorobą?


Choroba Gravesa - Basedowa dotyka około 0,5% ludzi, przy czym w okresie największego ryzyka zachorowania (pomiędzy 20 a 40 rokiem życia) u kobiet występuje 10 razy częściej niż u mężczyzn. U dzieci i u osób starszych występuje rzadziej i w tych zakresach wiekowych nie zaobserwowany znacznych dysproporcji pomiędzy płciami.

Jakie są objawy choroby?


Objawy choroby Gravesa – Basedowa wynikają z nadczynności tarczycy, czyli z nadmiaru hormonów tarczycy.
Najczęstsze z nich to:

  • powiększenie tarczycy (wole),
  • nadpobudliwość i nerwowość,
  • przyspieszona akcja serca i tętno,
  • spadek masy ciała,
  • nietolerancja wysokich temperatur i nadmierne pocenie,
  • osłabienie mięśni i drżenie mięśniowe,
  • zmęczenie.

Najbardziej swoistymi objawami choroby Gravesa - Basedowa są natomiast:

  • wytrzeszcz gałek ocznych (orbitopatia),
  • obrzęk śluzowaty skóry - najczęściej zlokalizowany na przedniej stronie podudzia,
  • akropachia tarczycowa (zespół EMO) - obrzęki palców, którym towarzyszą zgrubienia kości.


Jak wygląda diagnostyka choroby Gravesa - Basedowa?


Podstawowe badania pozwalające na ocenę nadczynności tarczycy to badania hormonalne: oznaczenie stężenie hormonu tyreotropowego (TSH), trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4). Norma hormonu tyreotropowego (TSH) wynosi 0,4–4,0 mU/l, trójjodotyroniny (FT3) to 3-5 pmol/l, natomiast tyroksyny (FT4) wynosi 10-25 pmol/l.

O nadczynności tarczycy świadczy spadek TSH, a wzrost FT4, rzadziej FT3. Jeżeli poziom FT3 jest większy od poziomu FT4 rokowanie jest gorsze i powoduje, że odpowiedź organizmu na leczenie przeciwtarczycowe będzie słabsze. 

Natomiast w celu potwierdzenia autoimmunologicznego charakteru nadczynności należy ocenić stężenia przeciwciał charakterystycznych dla tegj choroby: anty-TSH, anty-TG, anty-TPO oraz TRAK. Ważnym badaniem diagnostycznym jest też USG tarczycy, ponieważ chorobie Gravesa – Basedowa towarzyszy charakterystyczny obraz.


Jak wygląda leczenie choroby Gravesa - Basedowa?


Dla chorób autoimmunologicznych, do których należy choroba Gravesa - Basedowa nie ma niestety leczenia przyczynowego. Leczenie polega uzyskaniu prawidłowych stężeń hormonów tarczycy i tym samym zlikwidowaniu objawów nadczynności tarczycy.

Najczęstszą metodą leczenia jest leczenie farmakologiczne polegające na przyjmowaniu leków przeciwdziałających wysokiemu stężeniu hormonów tarczycy.  Jeżeli organizm odpowiada na leczenie, nie są konieczne żadne bardziej radykalne metody i leczenie trwa około 18 miesięcy.

Do radykalnych metod zaliczamy podawanie promieniotwórczego izotopu jodu - w 75% przypadków do osiągnięcia reemisji wystarcza jednorazowe podanie.

Drugim radykalnym sposobem leczenia choroby Gravesa Basedowa jest leczenie operacyjne. Stosuje się je głównie wtedy, kiedy chorobie towarzyszy guzek tarczycy o cechach złośliwości. Zabieg polega na usunięciu większości tarczycy, co powoduje jej niedoczynność. W tym przypadku po operacji konieczna jest przyjmowanie leków będących substytucją hormonów tarczycy.


Czy choroba Gravesa - Basedowa wpływa na płodność i ciążę?


Diagnostyka choroby Gravesa - Basedowa w ciąży jest utrudniona, ponieważ objawy nadczynności tarczycy są objawami, które mogą się pojawiać także w prawidłowej ciąży (np. rozdrażnienie i niepokój, osłabienie, uczucie gorąca). Uwagę przykuć powinna przyspieszona akcja serca, spadek wagi lub brak jej zwiększenia.

Hormony tarczycy odpowiadają za prawidłowy rozwój płodu, dlatego ważne jest utrzymanie ich na właściwym poziomie. Jeżeli matka ma nadczynność tarczycy, u płodu może się pojawić zarówno nadczynność (na skutek przenikania przez łożysko autoprzeciwciał przeciwko receptorowi TSH) jak i niedoczynność (na skutek przenikania przez łożysko zbyt dużej ilości leków przeciwtarczycowych, które przyjmuje matka).

Kobieta ciężarna z chorobą Gravesa - Basedowa powinna być pod stałą opieką zarówno ginekologa i endokrynologa, którzy na podstawie badań hormonalnych, klinicznych i USG płodu ustalą odpowiednią dawkę leków przeciwtarczycowych - tak aby była jednocześnie skuteczna i bezpieczna dla płodu.

Ze względu na wagę działania hormonów tarczycy zaleca się w momencie rozpoczęcia starań o dziecko oznaczenie poziomu TSH i w przypadku zdiagnozowania nadczynności tarczycy skontaktowanie się z endokrynologiem, który poprowadzi leczenie i ustali bezpieczny czas na ciążę.

Nie każda nadczynność tarczycy występująca w ciąży jest równoznaczna z chorobą Gravesa - Basedowa. Pojawić może się także tyreotoksykoza indukowana ciążą, która pojawia się w pierwszym trymestrze. Objawy nie są dokuczliwe, więc leczenie często nie jest konieczne. Tyreotoksykoza ustępuje samoistnie.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (14 Votes)


Reklama testowa
Do góry