Miażdżyca

16. 02. 02
Odsłony: 5306


Autor: Agnieszka Wojciechowska

Co to jest miażdżyca? Czy jest to częsta choroba?


Miażdżyca to przewlekła choroba zapalna tętnic. Najsilniej rozwija się w dużych tętnicach ciała (aorta, tętnice szyjne i biodrowe) oraz tętnicach o średniej wielkości- np. odżywiających serce czy podudzia. Choroba ta rozwija się w wielu tętnicach organizmu jednocześnie i ma charakter postępujący. Jest to schorzenie powszechne w krajach rozwiniętych, rzadszym w Ameryce Środkowej, Afryce, Azji. Wraz z cukrzycąnadciśnieniem tętniczym i innymi chorobami sprzyja groźnym powikłaniom ze strony wielu narządów.

W jaki sposób powstaje miażdżyca?


Miażdżyca rozwija się powoli i stopniowo. Proces chorobowy rozpoczyna się od uszkodzenia wewnętrznej błony tętnic- śródbłonka. Może być on uszkodzony przez wiele czynników:

  • czynniki metaboliczne: wysoki poziom cholesterolu we krwi, niedotlenienie, szkodliwe związki chemiczne, elementy krwi niekorzystnie zmienione przez cukrzycę,
  • nieprawidłowy przepływ krwi w tętnicach w przebiegu nadciśnienia tętniczego,
  • zakażenia wirusami i bakteriami, np. Chlamydia pneumoniae, Helicobacter pylori,
  • czynniki immunologiczne i humoralne, np. angiotensyna, adrenalina.

Śródbłonek broni się przed czynnikami uszkadzającymi wydzielając substancje chemiczne powodujące stan zapalny w tętnicy. Jeśli proces uszkadzania śródbłonka i jego odpowiedzi obronnej trwają długo - rozwija się miażdżyca. Ponadto w proces rozwoju tej choroby zaangażowane są różne komórki krwi.

W przebiegu tej choroby w tętnicach powstają najpierw pasma tłuszczowe, a następnie blaszki miażdżycowe. Pasma tłuszczowe mogą być obecne już u dzieci. Blaszki natomiast to zaawansowane zmiany złożone z tłuszczów, komórek krwi i komórek mięśni gładkich. W miejscu powstania blaszki ściana tętnicy się przebudowuje- ulega pogrubieniu, tętnica jest  wciąż drożna. Potem jednak blaszka się powiększa, a tętnica grubieje coraz bardziej- światło tętnicy powoli się zwęża.


Jakie czynniki sprzyjają powstawaniu miażdżycy?


Na rozwój miażdżycy wpływa wiele czynników. Na część z nich mamy wpływ. Znając je możemy ustrzec się przed tą chorobą. Są to:

Ważną rolę pełnią prawdopodobnie również: otyłość, brak ćwiczeń fizycznych, niedobór żeńskich hormonów płciowych u kobiet po okresie przekwitania, spożywanie dużej ilości cukrów i tłuszczów zwierzęcych. Gwałtowne sposoby reagowania na stresy życiowe mogą się zemścić na zdrowiu fizycznym, w tym przyspieszać rozwój miażdżycy.

 

Czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy, na które nie mamy wpływu:

  • wiek,
  • płeć męska,
  • obciążenie rodzinne miażdżycą i skłonność genetyczna do tej choroby.


Jakie są objawy miażdżycy i zagrożenia związane z tą chorobą?


Miażdżyca prowadzi do upośledzenia ukrwienia różnych części ciała. Objawia się najczęściej w średnim wieku jako:

  • choroba wieńcowa, inaczej choroba niedokrwienna serca - stan niedokrwienia mięśnia sercowego z powodu miażdżycy w naczyniach wieńcowych. Może prowadzić do zawału serca,
  • udar niedokrwienny mózgu - niedokrwienie części mózgu wskutek ograniczenia przepływu krwi przez tętnice domózgowe lub mózgowe,
  • nadciśnienie naczyniowo-nerkowe - wskutek zwężenia miażdżycowego tętnicy nerkowej,
  • miażdżyca naczyń kończyn dolnych- ograniczenie przepływu krwi w kończynach dolnych,
  • tętniaki aorty- wskutek utraty sprężystości tętnicy z powodu obecności blaszki miażdżycowej.

Obecność blaszek miażdżycowych skutkuje również kruchością ścian tętnic. Nagłe pęknięcie lub owrzodzenie blaszki jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ prowadzi do zakrzepicy i całkowitego zamknięcia światła tętnicy. Blaszka miażdżycowa może się również oderwać od tętnicy i popłynąć z krwią do węższego odcinka tętnicy, powodując jej zamknięcie.


Kiedy zgłosić się do lekarza?


Każdy człowiek powinien okresowo zgłaszać się do lekarza w celu kontrolnych badań ogólnych krwi, w tym lipidów (tłuszczów). Należy to robić  nawet w stanie zdrowia, ponieważ miażdżyca długo nie daje żadnych objawów. Warto prowadzić kontrole co 5 lat u młodych ludzi, a po 35 rż.  u mężczyzn i po 45 rż. u kobiet co 3 lata.  Pacjenci z nieprawidłowymi wartościami lipidów we krwi powinni badać krew częściej, według wskazań lekarza. Lekarz zaleca wtedy sposoby zapobiegania dalszemu rozwojowi miażdżycy. Chorzy obciążeni innymi chorobami sprzyjającymi zawałowi serca czy udarowi mózgu powinni być objęci stałą opieką lekarską.

W jaki sposób rozpoznaje się miażdżycę?


Miażdżyca przez długi czas nie daje objawów. Ujawnia się najczęściej w wieku średnim pod postacią różnych chorób. Aby zapobiec wystąpieniu tych chorób należy regularnie wykonywać na czczo badania laboratoryjne krwi. Pod kątem miażdżycy oznacza się poziom cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, HDL oraz trójglicerydów. Jest to tzw. lipidogram. Ich nieprawidłowe wartości wskazują na niebezpieczeństwo rozwoju tego schorzenia.

Wartości prawidłowe poszczególnych parametrów lipidogramu:

cholesterol całkowity   115-200 mg/dl

cholesterol HDL

 

u kobiet min. 50 mg/dl  
u mężczyzn min. 40 mg/dl

cholesterol LDL   od 70 mg/dl do 115 mg/dl w zależności od tego czy pacjent ma inne choroby zwiększające u niego ryzyko zawału serca czy udaru mózgu

 

Badania kontrolne krwi należy wykonywać co 5 lat u młodych ludzi, a po 35 rż.  u mężczyzn i po 45 rż. u kobiet co 3 lata, a osoby zagrożone wystąpieniem chorób sercowo-naczyniowych (udaru mózgu, zawału serca) - częściej, wg wskazań lekarza.

Ponadto można wykonywać inne badania w celu oceny rozwoju miażdżycy tętnic, np. USG tętnic szyjnych, USG tętnic kończyn dolnych oraz wskaźnik kostkowo- ramienny (ABI) w celu oceny niedokrwienia kończyn dolnych. Potwierdzenie choroby niedokrwiennej serca uzyskuje sie na podstawie badania EKG, próby wysiłkowego elektrokardiogramu oraz koronarografii.

U osób obciążonych ryzykiem sercowo-naczyniowym kontroluje się również:

  • ciśnienie tętnicze krwi (nie powinno ono przekraczać 140/90 mmHg),
  • odsetek HbA1c u osób chorujących na cukrzycę typu 2 ( jej wartość nie powinna być wyższa od 7%),
  • funkcję nerek poprzez pomiar ilości albumin w moczu (prawidłowo nie przekracza on 30 ug/mg kreatyniny) oraz wartość przesączania kłębuszkowego GFR (o zdrowiu nerek świadczy wartość GFR wyższa od 90 ml/min/1,73 m²).


Czy można skutecznie leczyć miażdżycę?


Leczenie miażdżycy obejmuje stosowanie odpowiedniej diety z ograniczoną ilością cukrów oraz tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, zwiększenie aktywności fizycznej i przyjmowanie leków obniżających stężenie lipidów we krwi. Do najczęściej stosowanych leków należą statyny. Inne grupy leków to: żywice jonowymienne, fibraty, kwas nikotynowy. U chorych na cukrzycę stosuje się leczenie dietetyczne, aktywność fizyczną oraz leki przeciwcukrzycowe. Osobom z nadciśnieniem tętniczym podaje się leki przeciwnadciśnieniowe oraz zaleca się wykonywanie ćwiczeń fizycznych.

Jeżeli podwyższenie poziomu lipidów we krwi wynika z obecności innej choroby, np. choroby tarczycy, wątroby czy nerek- należy przede wszystkim leczyć te choroby, ponieważ ich wyleczenie spowoduje powrót poziomu lipidów we krwi do normy.


Jak się ustrzec przed miażdżycą? Dlaczego jest to takie ważne?


Zapobiegać miażdżycy możemy na kilka sposobów. Niepalenie tytoniu, spadek masy ciała, aktywność fizyczna, kontrola ciśnienia tętniczego krwi mają podstawowe znaczenie przy zapobieganiu tej chorobie i jej skutkom. Kolejnym krokiem jest kontrola wartości lipidów we krwi, gł. cholesterolu całkowitego, LDL, HDL i trójglicerydów. Pacjenci z objawową miażdżycą, obarczeni ryzykiem wystąpienia zawału serca czy udaru mózgu, powinni przyjmować leki obniżające stężenie lipidów we krwi, np. statyny, a także leki przeciwpłytkowe, aby zapobiegać powstawaniu zakrzepicy na blaszkach miażdżycowych.

Postępowanie to ma duże znaczenie, ponieważ ochrona przed miażdżycą stanowi jednocześnie ochronę przed jej groźnymi skutkami, np. zawałem serca, udarem mózgu, niedokrwieniem kończyn dolnych.



1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.78 (9 Votes)


Reklama testowa
Do góry